Sažetak: Režim u Iranu, suočen sa januarskim ustankom i ekonomskim pritiscima, prema tvrdnjama aktivista koristi rat kao izgovor da sačuva vlast. Minoo i Parishad Kavyani ističu da građani i pored represije i egzekucija i dalje izlaze na ulice. Ekonomske posledice su ozbiljne — zatvaranje fabrika i rast cena, uključujući povećanje cene hleba za više od 20%.
Iranski režim traži opstanak kroz rat, studentkinja iz Teherana: 'Narod može srušiti režim'
Labor protests and strikes have intensified in recent weeks. The photo shows workers at the Iran Berk factory in Rasht gathering and striking over 19 months of unpaid wages. (photo credit: SOCIAL MEDIA)
Teheran — Strahovanja od šireg sukoba u Iranu rastu uprkos diplomatskim naporima, dok unutrašnji protesti, štrajkovi i ekonomski kolaps dodatno slabe vlast. Aktivisti iz Teherana tvrde da režim koristi mogućnost rata kao izgovor za pojačanu represiju i očuvanje pozicija.
Strah od šireg sukoba i politička pozadina
Iako je američki predsednik Donald Trump otkazao najavljeni udar, ostaje nejasno da li bi Izrael ili drugi akteri mogli učestvovati u nekim budućim operacijama. Civili se spremaju za moguće udare na vitalnu infrastrukturu, dok vlada pokušava da održi kontrolu nad rastućim unutrašnjim nezadovoljstvom.
Odsustvo jasnog vođstva i unutrašnje napetosti
Mnoštvo pokazatelja ukazuje na konfuziju u vrhu vlasti posle januarskog ustanka i smrti ključnih lidera. Posebno se pominje odsustvo javnih istupa Mojtabe Khameneija; tvrdnje o njegovim povredama nisu nezavisno potvrđene. Predsednik Masoud Pezeshkian je, kako je objavljeno, nedavno razgovarao s njim, ali praznina u javnom vođstvu izaziva podele i demoralizaciju među onima koji i dalje podržavaju režim iz ekonomskih ili ideoloških razloga.
Stav aktivista: rat kao sredstvo održanja vlasti
Minoo, levo orijentisana studentkinja u Teheranu (puno ime zadržano iz bezbednosnih razloga), rekla je za The Media Line da "Islamska Republika nema drugu opciju osim da se upusti u ratobornost kako bi preživela, jer u miru ne bi imala opravdanje da drži svoje oružane snage na ulicama." Po njenom mišljenju, prisustvo snaga predstavlja pre svega strah od narodne pobune, a januarski ustanak je — kako ističe — pokazao potencijal masovnog otpora.
Parishad Kavyani, a human and women's rights activist, told The Media Line that despite the war and repression, the people's struggle is expanding, and their return to the streets will upend all the regime's calculations. (credit: THE MEDIA LINE)
"Iako je nedostajalo ujedinjeno rukovodstvo na terenu, taj ustanak je pokazao kako milioni ljudi, ako su opremljeni jasnim programom i ciljem, mogu srušiti režim," navela je Minoo.
Ekonomija, inflacija i socijalni pritisci
Analitičari i lokalni izvori upozoravaju da ratom izmučena ekonomija teško podnosi novi sukob. Mnogi industrijski pogoni rade smanjeno ili su zatvoreni zbog ratne ekonomije, nestašica sirovina i čestih prekida električne energije. Radnici prijavljuju rast nezaposlenosti, a cene osnovnih namirnica skaču: po tvrdnjama radnika Shahina, cena hleba porasla je više od 20% tokom perioda američkih udara na jugu zemlje.
Reakcije i perspektive aktivista
Parishad Kavyani, aktivistkinja za ljudska i ženska prava, za The Media Line kaže da hrabrost ljudi koji izlaze na ulice usred rata i represije pokazuje da borba nije počela ratom i neće završiti završetkom sukoba. Ona upozorava da su građani, porodice i lokalne zajednice prvi koji plaćaju cenu sukoba, ali i ističe da povratak mase na ulice može da poremeti režimske kalkulacije.
"Iranski narod ne zaslužuje ni rat ni represiju. Zaslužuju bezbednost, dostojanstvo, slobodu i pravo da sami odluče o svojoj budućnosti," poručila je Kavyani.
Mogući razvoj događaja
Prema izvorima upoznatim sa vojnim pitanjima, režim se nalazi u "režimu opstanka" i pokušava vojnim manevrima da izdejstvuje ustupke Zapada — ukidanje sankcija, pristup zaleđenim sredstvima i omogućavanje izvoza nafte — kako bi smanjio ekonomsku krizu i ugušio unutrašnje nezadovoljstvo. Međutim, eskalacija protesta penzionera, nastavnika, studenata i radnika, kao i obračuni sa vođama sindikata, predstavljaju ozbiljan rizik po stabilnost režima.
Zaključak: Iran je danas suočen istovremeno sa spoljnim pritiskom i unutrašnjom krizom: rat i diplomatski obračuni mogu privremeno vezati vojnu moć režima, ali ekonomski kolaps i rastući civilni otpor povećavaju šansu da se unutrašnja destabilizacija nastavi i nakon okončanja spoljnog sukoba.
Pomozite nam da budemo bolji.
