Svemirska „meduza“ je svetleći oblak koji nastaje posle lansiranja rakete kada ispuštena vodena para zamrzne na velikim visinama i formira ledene kristale. Efekat je najupečatljiviji ako se lansiranje dogodi oko sumraka, jer sunčeva svetlost tada može stvoriti iridiscentne, duginaste nijanse. Pojava nije stalna i zavisi od vremena lansiranja, osvetljenja i atmosferskih uslova.
Svemirska „meduza“ na nebu — kako i zašto se pojavljuje ovaj zapanjujući prizor
A space jellyfish was seen over Central Florida after SpaceX's launch of another batch of Starlink satellites.
Fenomen poznat kao „svemirska meduza“ nije živo biće, već spektakularan vizuelni efekat koji se često javlja posle lansiranja raketa, posebno Falcon 9 kompanije SpaceX. Posmatračima izgleda kao svetleći, ponekad duginast oblak koji se širi iza rakete i podseća na oblik meduze.
A space jellyfish was seen over Central Florida after SpaceX's launch of another batch of Starlink satellites.
Kako nastaje „svemirska meduza“
Glavni uzrok je ispuštanje izduvnih gasova iz raketnih motora, pretežno vodene pare i ugljen-dioksida, koji se pri velikim visinama brzo šire i hlade. U uslovima niskih temperatura vodena para kondenzuje i zamrzava u sitne ledene kristale ili mikroskopične kapljice, stvarajući jasno vidljivu belu ili prozirnu izmaglicu koja se razvija u obliku „meduze“.
PASADENA, CALIFORNIA - APRIL 06: A SpaceX Falcon 9 rocket rises after launching from Vandenberg Space Force Base carrying 25 Starlink internet satellites on April 6, 2026 as seen from Pasadena, California.
Zašto ponekad vidimo boje?
Ako je lansiranje približno u vreme sumraka, sunčeva svetlost koja dopire odozdo osvetljava visokoizdignuti oblak. Male čestice leda i kapljice mogu uzrokovati difrakciju i interferenciju svetlosti, pa se pojave iridiscentne, duginaste nijanse. U potpunom mraku ili tokom dana, kada sunčeva svetlost ne obasjava oblak pod odgovarajućim uglom, efekat je slabije vidljiv ili se uopšte ne primećuje.
LOMPOC, CA - JANUARY 24: SpaceX, an American aerospace manufacturer, successfully launches a pre-dawn (under a crescent moon) a Falcon 9 rocket with multiple Starlink satellites from Vandenberg Space Force Base on January 24, 2025, in Lompoc, California.
Gde i kada se najčešće viđa
Ovake pojave su zabeležene nakon lansiranja iz američkih centara kao što su Vandenberg (Kalifornija) i kompleksi na Floridi (Cape Canaveral / Kennedy), ali mogu se dogoditi i kod drugih lansirnih lokacija. Primeri iz prakse: 6. aprila 2026. Falcon 9 je poletela iz Vandenberga sa 25 Starlink satelita (prizor je bio vidljiv i iz Pasadene), a 24. januara 2025. zabeležena je slična pojava tokom pre-dawn lansiranja iz Lompoca.
Kako posmatrati i šta očekivati
Ako želite da vidite ovaj efekat, pratite raspored lansiranja (SpaceX i lokalne agencije) i ciljajte na lansiranja u sumrak ili neposredno posle njega. Tamno nebo i dobra vidljivost povećavaju šanse da uočite duginaste nijanse i oblike oblaka. Imajte na umu da frekvencija lansiranja varira: SpaceX ima intenzivne periode sa više lansiranja nedeljno, ali to nije pravilo svaki mesec.
Zaključak: „Svemirska meduza“ je kombinacija inženjerije i atmosferske optike — lep prizor koji prati intenzivne aktivnosti lansiranja i govori nam o interakciji raketnih gasova sa gornjim slojevima atmosfere.
Pomozite nam da budemo bolji.
