Kina je sprovela masivnu kampanju pošumljavanja koja, prema novoj studiji, menja raspodelu vode u zemlji. Iako je udeo šuma porastao sa oko 10% na približno 25% i procenjeno je da je posađeno oko 78 milijardi stabala, povećana evapotranspiracija je preusmerila vlagu ka Tibetskom platou. To je dovelo do smanjenja vodnih resursa u istočnim i severozapadnim regionima, što je problematično jer sever poseduje veliki deo stanovništva i obradivog zemljišta. Autori pozivaju na integrisano planiranje pošumljavanja koje uzima u obzir hidroloske efekte.
Kina Je Posadila 78 Milijardi Stabala — I Neočekivano Promenila Vodeni Ciklus
China's Regreening Has Messed Up Its Water CycleNurPhoto - Getty Images
Kina je sprovela jednu od najvećih kampanja pošumljavanja u novijoj istoriji. Iako su takve akcije korisne za smanjenje erozije i uskladištenje ugljenika, novo istraživanje upozorava da masovno sađenje drveća može imati neželjene posledice po regionalnu hidrologiju.
Šta je istraživanje pokazalo?
Studija objavljena 2025. u časopisu Earth's Future, koju su potpisali istraživači sa Tianjin University, China Agricultural University i Utrecht University, analizira periode od 2001. do 2020. i zaključuje da su velike promene u pokrivaču zemljišta — uključujući pošumljavanje u okviru programa poput Three-North Shelterbelt ("Veliki zeleni zid"), Grain for Green i Natural Forest Protection Program — povećale evapotranspiraciju i time promenile raspodelu padavina.
Konkretniji podaci
Prema izveštajima, Kina je proširila šumske površine za približno 116.000 kvadratnih milja, a procenjuje se da je posađeno oko 78 milijardi stabala od početka 1980-ih. Udeo šuma porastao je sa oko 10% 1949. na približno 25% 2024. godine.
Kako drveće menja hidrologiju
Ključni mehanizam je povećana evapotranspiracija — zbir isparavanja sa tla i transpiracije koju biljke oslobađaju kroz stomate. Veća količina pare u atmosferi može promeniti tokove vlage i dovesti do toga da se padavine preusmere iz nekih regiona u druge.
"Ove promene su dovele do preraspodele padavina, usmeravajući više vlage ka Tibetskom platou, dok su istočna i severozapadna Kina zabeležile pad dostupnosti vode," navode autori studije.
Regionalni efekti
Istraživanje pokazuje da su istočni monsunski region i severozapadni suvi region — koji zajedno čine oko 74% kineske teritorije — doživeli smanjenje raspoloživih vodnih resursa. Nasuprot tome, Tibetski plato je zabeležio povećanu dostupnost vode usled preusmeravanja vlage.
Zašto je to važno
Disbalans je naročito problematičan jer sever Kine ima oko 46% stanovništva i više od polovine obradivog zemljišta, ali samo oko 20% ukupnih vodnih resursa. To znači da pošumljavanje bez uračunatih hidrologskih efekata može pogoršati postojeću neusklađenost između vode i potreba stanovništva i poljoprivrede.
Preporuke i zaključci
Autori ističu potrebu za integrisanim planiranjem koje uzima u obzir ne samo koristi pošumljavanja (smanjenje erozije, ugljenični ugradi) već i potencijalne negativne efekte na vodne resurse. Moguće mere uključuju pažljiv izbor vrsta, prostornu i vremensku raspodelu sadnje, mešovite sisteme vegetacije i stalni monitoring hidrometeoroloških promena.
Studija i prateći izveštaji (Reuters, Live Science) ne osporavaju koristi pošumljavanja, već pozivaju na finije, lokalno prilagođene strategije kako bi se izbegle negativne hidroske posledice.
Pomozite nam da budemo bolji.
