U zapadnim i srednjezapadnim regionima SAD ove godine je zabeležen pad broja komaraca i do 70% zbog istorijske suše povezane s klimatskim promenama. Ipak, prijavljeno je 143 slučaja virusa Zapadnog Nila, uključujući pet smrtnih slučajeva u Arizoni, jer suša koncentrira ptice i komarce oko preostalih izvora vode i time pojačava prenos virusa. Naučnici kombinuju biološke i lokalne metode kontrole, dok javnost treba da preduzme osnovne mere zaštite.
Gde su nestali komarci? Manji broj insekata, ali porast rizika od Zapadnog Nila u SAD
Where have all the mosquitoes gone? Parts of the US are seeing a huge drop — and that has experts worried
Dosadni letnji komarci deluju neizbežno, ali u nekim delovima Sjedinjenih Država ovog leta primećen je znatan pad njihove brojnosti — i to uprkos rastućem riziku od bolesti koje prenose.
U zapadnim i srednjezapadnim državama, uključujući Minnesotu i North Dakotu, broj komaraca pao je oko 50%, dok su u Koloradu procene stručnjaka da je pad mogao dostići i do 70%.
A cloud of mosquitoes swarms over the Colorado River, southwest of Page, Arizona. The state has been a high number of West Nile cases (Getty Images)
„Kada sam došla iz druge države, komarci su ovde bili gori nego ikada pre“, kaže stanovnica Minnesote Kahiti Stierley-Nunez, koja je pre četiri godine preselila iz Kalifornije. „Ali ove godine uopšte nisam morala da koristim sprej protiv insekata tokom celog leta.“
Suša i paradoks prenosa virusa
Glavni razlog pada broja komaraca je istorijska suša, koja je povezana sa klimatskim promenama i istovremeno je doprinela razornim požarima. Ipak, manji broj komaraca ne mora značiti i manji rizik od prenosivih bolesti.
The West Nile virus is seen under a microscope. Severe infections can lead to paralysis, coma, vision loss and spine and brain inflammation (CDC)
Stručnjaci se posebno zabrinjavaju zbog virusa Zapadnog Nila (West Nile). Ove godine u SAD je prijavljeno 143 slučaja, uključujući pet smrtnih ishoda u Arizoni, koja čini otprilike polovinu zaraženih. Povećani broj slučajeva zabeležen je i u susednim državama, kao što su Kolorado i Juta.
„Sušni uslovi mogu paradoksalno povećati prenos virusa Zapadnog Nila jer koncentriraju komarce i ptice oko skupljajućih izvora vode, što podiže rizik od širenja“, objašnjava Matthew Aliota, profesor na Univerzitetu Minnesota.
Kratka istorija i posledice
Virus Zapadnog Nila prvi put je identifikovan u SAD 1999. godine i brzo se proširio — do 2004. je zabeležen u svim kontinentalnim državama. Od tada je prijavljeno oko 32.000 slučajeva u zemlji, a u kontinentalnim SAD virus godišnje izaziva preko 130 smrtnih ishoda u težim oblicima bolesti.
This map shows were cases of West Nile virus are the highest in the U.S. right now. The states with the most cases are shown in dark blue and the fewest are in turquoise. States with no cases are shown in grey (CDC)
Teški slučajevi mogu dovesti do visoke temperature, kome, tremora, gubitka vida, paralize i zapaljenja mozga i kičmene moždine, navode Centri za kontrolu i prevenciju bolesti (CDC).
Vrste, brojnost i opasnost od povratka
U SAD postoji više od 200 vrsta komaraca; neke bolje podnose sušu i uspevaju da se koncentriraju oko preostalih izvora vode. Iako su brojke u pojedinim regionima opale, i dalje verovatno postoje trilioni jedinki.
Kids play with the sprinkler on a drought-parched field in Vilas, Colorado, in May. The state has seen fewer mosquitoes this year, but more cases of West Nile virus following the spring's historic drought (Getty Images)
„Jedno sisanje krvi može im doneti i do 180 jaja, tako da se razmnožavaju eksplozivno“, kaže Robert Hancock, istraživač sa Metropolitan State University Denver.
U Juti su nadzorni programi zabeležili i pojačanu aktivnost oko Velikog slanog jezera — neke zamke uhvatile su i do skoro 30.000 komaraca u jednoj noći. Suša, međutim, ne traje večno: nagle promene padavina mogu dovesti do brzog oporavka populacija i čak većih talasa komaraca.
People step into the pink water at the Great Salt Lake in Utah, in September 2024. Mosquitoes are particularly abundant around the lake and some traps have caught nearly 30,000 in a single night (AFP via Getty Images)
Prema analizi neprofitne organizacije Climate Central, u poslednjih 50 godina u SAD je prosečno bilo 18 dana više godišnje pogodnih za razmnožavanje komaraca, što ukazuje na produženi period rizika zbog klimatskih promena.
Šta se radi i šta možete da uradite
Naučnici i lokalne zajednice kombinuju metode za kontrolu: od pokušaja biološkog smanjenja reprodukcije komaraca (tzv. "biohacking"), preko postavljanja zamki, do tretmana stajaćih voda larvicidima kako bi se sprečilo razmnožavanje. Javne zdravstvene službe prate slučajeve i upozoravaju građane na mere lične zaštite.
Preporučene mere uključuju uklanjanje stajaće vode oko doma, korišćenje repelenta i mreža protiv insekata, te pridržavanje saveta lokalnih zdravstvenih organa u slučaju izbijanja bolesti.
„Treba imati poštovanje prema komarcima — ne možemo ih potpuno iskoreniti, ali možemo i moramo smanjiti rizik koji predstavljaju“, podseća Hancock.
Pomozite nam da budemo bolji.
