Daniel K. Inouye Solar Telescope je zabeležio prve direktne dokaze Kelvin‑Helmholtz nestabilnosti u fotosferi, otkrivajući mikrovrtloge koji deformišu granice magnetskih elemenata. Snimci na 416 nm i pri rezoluciji ~19 km omogućili su uočavanje ultra‑finih struktura koje mogu prenositi energiju ka kroni. Posmatranja su potvrđena numeričkim simulacijama; dalja istraživanja će kvantifikovati njihov uticaj na zagrevanje krone i solarne eksplozije.
Otkriveni mikrovrtlozi na površini Sunca — Inouye teleskop potvrdio Kelvin‑Helmholtz nestabilnost
The highest-resolution image of the Sun's surface (photosphere) ever captured, taken at 416 nm by the Inouye Solar Telescope. It reveals deformed boundaries of magnetic elements and ultra-fine scale stripes, both associated with Kelvin-Helmholtz instability. (Credit: NSF/NSO/AURA/MPS)
Najjači solarni teleskop na svetu, Daniel K. Inouye Solar Telescope, zabeležio je prve direktne dokaze o postojanju mikrovrtloga na fotosferi Sunca — obrascima koji odgovaraju Kelvin‑Helmholtz nestabilnosti (KHI). Posmatranja su objavljena kroz saopštenje Nacionalne solarne opservatorije (NSO) i u naučnom radu u časopisu Nature.
Posmatranja su izvedena na Mauiju (Havaji) pri talasnoj dužini od 416 nm i pri izuzetnoj prostornoj rezoluciji od oko ~19 km, što je omogućilo uočavanje ultra‑finih pruga i izobličenih granica magnetskih elemenata na fotosferi.
The highest-resolution image of the Sun's surface (photosphere) ever captured, taken at 416 nm by the Inouye Solar Telescope. It reveals deformed boundaries of magnetic elements and ultra-fine scale stripes, both associated with Kelvin-Helmholtz instability. (Credit: NSF/NSO/AURA/MPS)
Šta je primećeno
Međunarodni tim je snimio male, vrtložne strukture duž rubova magnetskih područja na površini Sunca. Ove strukture odgovaraju očekivanim obrascima nastalim zbog KHI — fenomena koji nastaje kada dve fluide ili plazme klize jedna pored druge pri različitim brzinama, stvarajući smeč (shear) koji može rasti i formirati vortekse.
Zašto je otkriće važno
Vrtlozi zabeleženi na fotosferi mogu prenositi energiju naviše i doprineti zagrevanju Sunčeve krone. Istraživači takođe ističu da ovi mikrovrtlozi mogu predstavljati izvor slobodne magnetske energije koja doprinosi snažnim događajima — koronalnim izbacivanjima mase (CME) i solarnim bljeskovima — koji utiču na tehnologiju na Zemlji (mreže, GPS, sateliti) i izazivaju auroralne pojave.
An image of the solar surface captured by the Inouye Solar Telescope at an unprecedented spatial resolution of ~19 km. Zoomed-in panels reveal the first observations of Kelvin–Helmholtz instability patterns at the solar surface. (Credit: NSF/NSO/AURA/MPS)
"Verujemo da je otkriće Kelvin‑Helmholtz nestabilnosti u solarnoj fotosferi veliki korak napred u razumevanju dinamike i evolucije solarnog i zvezdanog plazmatskog okruženja," rekao je dr David Boboltz, zamenik direktora Nacionalne solarne opservatorije.
Simulacije i naredni koraci
U radu su Inouye posmatranja upoređena sa numeričkim simulacijama fotosfere; i simulacije i snimci prikazali su desetine sličnih vortex‑struptura, što potvrđuje da su uslovi na Sunčevoj površini pogodni za razvoj KHI. Istraživači planiraju da sledeći korak bude primena automatizovanih algoritama na velike količine podataka iz Inouye teleskopa kako bi kvantifikovali koliko energije ovi vrtlozi transportuju i koliki je njihov doprinos zagrevanju krone i širenju magnetskih polja.
Ovo otkriće otvara novu stranicu u proučavanju solarne dinamike i može pomoći u boljem predviđanju prostornih vremenskih uticaja Sunca na Zemlju.
Izvori: NSF/NSO saopštenje za javnost; rad u Nature; snimci Daniel K. Inouye Solar Telescope.
Pomozite nam da budemo bolji.
