'Kralj Strvina' u Nigeriji: Kako jedno selo spasava ptice koje štite javno zdravlje

U jugoistočnoj Nigeriji, u selu Awka-Etiti, lokalna zajednica i aktivisti rade na očuvanju strvinara — ptica često poistovećivanih sa smrću, ali ključnih za sprečavanje širenja zaraza. Projekat koji predvodi volonter poznat kao "Kralj Strvina" pokazuje kako lokalne tradicije i angažman stanovništva mogu pomoći oporavku ugroženih vrsta.

Chukwuemeka Igwe is proud of the nickname given to him [Ifiokabasi Ettang / BBC]

Svetilište, tradicija i 'Kralj Strvina'

Awka-Etiti čuva sveto šumsko zdanje i svetilište posvećeno božanstvu Nguma. Na tom mestu ljudi povremeno prinosе životinjske žrtve, a prisustvo strvinara tumači se kao znak da je prinos prihvaćen. Meštanin Chukwuemeka Igwe, poznat kao Ezeudene ili "Kralj Strvina", volontira sa Nigeria Conservation Foundation (NCF) i objašnjava da lokalno stanovništvo ne love ptice koje se okupljaju oko svetilišta.

Cape Vultures are one seven types facing extinction [AFP via Getty Images]

"Ljudi se plaše mesta oko svetilišta. Niko ne dira strvine koje se gnezde ovde," kaže Igwe.

Ekološka uloga strvinara

Strvinari jedu leševe brzo, sprečavajući da mrtve životinje postanu legla bakterija i bolesti. Njihove jake želudačne kiseline omogućavaju im bezbednu konzumaciju zaraženih leševa i smanjuju rizik od širenja oboljenja kao što su antraks i besnilo. Stella Egbe iz NCF-a upozorava da je u oblastima gde su strvinari skoro nestali zabeležen porast zoonotskih bolesti.

[BBC]

Glavni uzroci pada populacija

Gubitak staništa usled urbanizacije, trovanje i činjenica da su delovi tela strvinara traženi za tradicionalne medicine i vodun praksa glavni su uzroci drastičnog pada populacija. BirdLife International procenjuje da trovanje uzrokuje oko 60% smrti strvinara u Africi. Takođe, afričke populacije strvinara pale su između 80% i 97% u poslednjih 50 godina.

"We've heard shocking news that people are not just going for vultures anymore, they're going for the nests and even the eggs."", Source: Stella Igwe, Source description: Biologist, Nigeria Conservation Foundation, Image: A woman dressed in a blue looks at the forest through a pair of binoculars.

U Nigeriji je potražnja porasla: mrtva odrasla strvina nekad se prodavala za oko 25.000–30.000 naira, a danas cena može dostići i do 200.000 naira po ptici. Nasilno uklanjanje jaja i gnezda je posebno opasno za vrste koje se sporo razmnožavaju — odrasle ptice stižu do polne zrelosti tek sa 5–7 godina i obično izlegu samo jedno mladunče na godinu ili dvogodišnje razmnožavanje.

[BBC]

Primer ekstremnog zločina zabeležen je u januaru 2020. kada je u Gvineji-Bisau pronađeno više od 2.000 mrtvih hooded vultures, mnogima su bile odsečene glave — znak da su delovi tela korišćeni u verovanjima, a ne da je u pitanju prirodna smrt.

Lokalna akcija i rezultati

Igwe i NCF su u poslednjih šest godina mobilisali lokalne lidere, volontere i bezbednosne timove da štite mesto od spoljašnjih lovaca. Uvedeni su lokalni pravilnici i pratnja ptica: broj registrovanih strvinara porastao je sa oko 20 (2017) na više od 160 danas.

Nigerijske carinske vlasti ističu da sprovode zaplene i podržavaju krivična gonjenja u slučajevima krijumčarenja zaštićenih vrsta, a država pokušava da ispuni obaveze po Konvenciji o međunarodnoj trgovini ugroženim vrstama (CITES). Ipak, kako kaže portparol Abdullahi Maiwada, sama primena zakona nije dovoljna — ključna je i edukacija zajednice.

Zaključak

Primer Awka-Etiti pokazuje da zajednica može značajno doprineti očuvanju strvinara — ali je potreban širi regionalni i međunarodni napor kako bi se zaustavio pad populacija. Svaki vraćeni primerak za Igwea je podsećanje da zajednice, obrazovanje i primena zakona zajedno mogu sačuvati ove važne ptice.