Studija Yale univerziteta pokazuje da talasi vrućine i iznenadni mrazevi oblikuju gde 500 severnoameričkih vrsta ptica može živeti. Istraživanje je povezalo satelitske i terenske podatke sa prijavama iz eBird baze i pokazalo da prosečne klimatske vrednosti ne obuhvataju ključne kratkoročne ekstremne uslove. Za planere zaštite prirode to znači da modeli raspodele vrsta moraju uključiti ekstremno vreme kako bi se adekvatno zaštitila staništa i ekosistemske usluge.
Ekstremi vremena preoblikuju domove 500 severnoameričkih ptica
Photo Credit: iStock
Studija predvođena istraživačima sa Yale univerziteta otkriva da kratkotrajni, ali intenzivni talasi vrućine i iznenadni mrazevi značajno određuju gde 500 severnoameričkih vrsta ptica može opstati u Severnoj Americi. Ovo otkriće pokazuje da prosečni klimatski podaci sami po sebi često ne odražavaju stvarne prepreke sa kojima se ptice susreću.
Kako su došli do zaključaka
Istraživači su povezali satelitske i terenske klimatske podatke sa milionskim zapisima posmatranja iz baze eBird, u kojoj građani prijavljuju susrete sa pticama. Kombinovanjem ovih izvora mogli su da identifikuju kratke epizode ekstremnog vremena — kao što su intenzivni talasi vrućine ili nagli mrazevi — i da procene njihov uticaj na raspodelu vrsta.
Zašto to menja pristup zaštiti prirode
Tradicionalni modeli često koriste prosečne temperature i padavine za mapiranje pogodnih staništa. Međutim, takvi proseci mogu da prikriju kratke, ali ključne događaje koji postavljaju "čvrste granice" — uslove koje određene vrste jednostavno ne mogu preživeti ili izdržati tokom kritičnih perioda razmnožavanja i ishrane.
To znači da područja koja deluju pogodna prema prosečnim podacima mogu ostati neiskorišćena od strane nekih vrsta ukoliko se u realnosti javljaju ekstremi. Za praktične planere, to podrazumeva da karte staništa, planovi koridora i prioriteti za očuvanje moraju da uključe i ekstremne vremenske događaje.
Konkretnе preporuke
- Uključiti podatke o ekstremnim temperaturnim i vremenskim epizodama u modele raspodele vrsta.
- Identifikovati i zaštititi područja koja mogu služiti kao klimatska utočišta (refugia) tokom ekstremnih događaja.
- Očuvati i povezati šume, močvare i gradske zelene površine kako bi se ublažili efekti toplih talasa i poplava.
- Koristiti podatke iz građanske nauke (kao što je eBird) za praćenje promena i brže reagovanje.
Širi uticaj
Ptice igraju važnu ulogu u širenju semena, kontroli insekata i održavanju zdravih ekosistema od kojih ljudi zavise. Promene u njihovoj rasprostranjenosti mogu da utiču na poljoprivredu, rekreaciju i lokalne ekonomije. Bolje modelovanje i planiranje koje uzima u obzir ekstremne događaje može pomoći da se zaštite i vrste i usluge koje pružaju zajednicama.
Ukratko: Ako želimo realistične prognoze i efikasnu zaštitu biodiverziteta, ne možemo se oslanjati samo na klimatske proseke — moramo uzeti u obzir i oštre, kratkoročne ekstremne događaje.
Pomozite nam da budemo bolji.
