Skupština Srbije je izmenila Zakon o crkvama kako bi omogućila crkvama osnivanje obrazovnih ustanova svih nivoa, uključujući univerzitete. Izmene preciziraju pravni okvir za osnivanje Univerziteta SPC "Sveti Sava": ko može biti suosnivač, način finansiranja, akreditacija i upis studenata. Ako su osnivači država i SPC, sredstva se obezbeđuju iz državnog budžeta, a Vlada određuje broj budžetskih mesta. Studenti koji ostvare 48 ESPB stiču pravo na budžetsko mesto naredne godine.
Usvojene izmene Zakona: Kako će funkcionisati Univerzitet SPC "Sveti Sava"
Getty © Nicolas Economou/NurPhoto
Skupština Srbije usvojila je izmene i dopune Zakona o crkvama i verskim zajednicama koje omogućavaju crkvama i verskim zajednicama osnivanje obrazovnih ustanova na svim nivoima — od predškolskih ustanova i osnovnih škola, preko gimnazija i stručnih ili umetničkih srednjih škola, do visokoškolskih ustanova i univerziteta.
Precizirani uslovi za "Univerzitet Sveti Sava"
Izmenama su konkretno uređeni uslovi i procedura za osnivanje Srpskog pravoslavnog univerziteta "Sveti Sava", čije je formiranje SPC najavila u maju. Zakonski okvir definiše ko može biti suosnivač, na koji način će se obezbeđivati finansiranje, kako će se akreditovati studijski programi i kako će se vršiti upis studenata.
Ko može biti osnivač i kako se uređuju odnosi
Prema predlogu izmenjenog Zakona, osnivač univerziteta, pored Srpske pravoslavne crkve (SPC), može biti pravno ili fizičko lice, pa čak i Republika Srbija. "Međusobna prava i obaveze osnivača, osnivački udeli, način finansiranja i druga povezana pitanja uređenjа su ugovorom između osnivača. U slučaju kada je jedan od osnivača Republika Srbija, ugovor se potpisuje sa Vladom, uz pribavljeno mišljenje ministarstva nadležnog za visoko obrazovanje," navodi se u izmenama.
Finansiranje i akreditacija
Zakonom je predviđeno da visokškolsku ustanovu čiji je osnivač SPC pri podnošenju zahteva za početnu akreditaciju, odnosno pri prvoj i svakoj narednoj akreditaciji, nije obavezno priložiti dokaz o osnivačkom kapitalu ili bankarskoj garanciji. Ako su osnivači Republika Srbija i SPC, sredstva za rad institucije obezbeđuju se iz budžeta Republike Srbije.
Broj studenata i prava studenata
Vlada donosi odluku o broju studenata koji će se upisati u prvu godinu akreditovanog studijskog programa koji se finansira iz državnog budžeta. U narednim godinama broj budžetskih mesta može da se poveća najviše za 20% u odnosu na prethodnu godinu, u skladu sa odlukom nadležnog organa visokoškolske ustanove.
Studenti Univerziteta "Sveti Sava" koji se finansira iz budžeta imaće ista prava kao i studenti na ustanovama čiji je jedini osnivač Republika Srbija, prema Zakonu o visokom obrazovanju. Zakonom je takođe predviđeno da student upisan na akreditovan studijski program koji u toku školske godine ostvari 48 ESPB ima pravo da se u narednoj školskoj godini finansira iz budžeta.
Dosadašnja saradnja i reakcije javnosti
SPC i država već su potpisale Memorandum o razumevanju i Memorandum o saradnji za osnivanje Univerziteta. Najave osnivanja izazvale su različite reakcije u javnosti — od zabrinutosti zbog uticaja na državne univerzitete do podrške ideji obnavljanja crkvenog obrazovnog nasleđa. Patrijarh Porfirije je istakao istorijsku povezanost crkve i prosvete, dok predsednik države Aleksandar Vučić poručuje da će univerzitet imati podršku države u skladu sa potpisanim dokumentima.
Napomena: Izmene Zakona postavljaju pravni okvir, ali će konkretna primena, broj i profil smerova, kao i detalji o finansiranju zavisiti od daljih ugovora i odluka nadležnih tela.
Pomozite nam da budemo bolji.
