Vlada Usvojila Izmene Zakona O Crkvama — Otvoren Put Za Univerzitet "Sveti Sava"

Vlada Republike Srbije usvojila je predlog izmena i dopuna Zakona o crkvama i verskim zajednicama, čime se eksplicitno omogućava da crkve i verske zajednice osnivaju obrazovne ustanove на svim nivoima — od vrtića do univerziteta. Predlog zakona je objavljen na sajtu Vlade.

Šta predlog propisuje

U predlogu se kaže da "radi ostvarivanja obrazovno-vaspitnog rada, odnosno obavljanja delatnosti visokog obrazovanja u svim obrazovno-naučnim, odnosno obrazovno-umetničkim poljima, crkve i verske zajednice mogu osnivati i predškolske ustanove, osnovne škole, gimnazije, stručne i umetničke srednje škole i visokoškolske ustanove u skladu sa zakonom."

Ključne odredbe predloga uključuju:

• Suosnivači: Osnivač univerziteta zajedno sa Srpskom pravoslavnom crkvom može biti pravno ili fizičko lice, ali i Republika Srbija. Međuosnivačka prava, obaveze, osnivački udeli i finansiranje uređuju se ugovorom između osnivača; ako je Republika Srbija jedan od osnivača, ugovor se zaključuje са Vladom uz mišljenje nadležnog ministarstva.
• Akreditacija i osnivački kapital: Visokoškolska ustanova čiji je osnivač SPC ne mora da prilaže dokaz o osnivačkom kapitalu ili bankarsku garanciju prilikom zahteva za početnu akreditaciju niti za naredne akreditacije.
• Finansiranje: Ako su osnivači Republika Srbija i SPC, sredstva za rad ustanove mogu se obezbediti iz budžeta Republike Srbije.
• Broj studenata i rast upisa: Vlada donosi odluku o broju studenata za upis u prvu godinu studijskog programa koji se finansira iz budžeta. U narednim godinama broj studenata može se povećati najviše za 20% u odnosu na prethodnu godinu, u skladu sa odlukom nadležnog organa visokoškolske ustanove.
• Ravnopravnost studenata: Studenti će imati ista prava kao i studenti koji se finansiraju iz budžeta na javnim visokoškolskim ustanovama. Posebno je predviđeno da student koji ostvari 48 ESPB bodova u tekućoj školskoj godini ima pravo na budžetsko finansiranje u narednoj godini.

Šta ovo znači za Univerzitet "Sveti Sava"

Izmene praktično otvaraju pravni okvir za osnivanje Srpskog pravoslavnog univerziteta "Sveti Sava", čije osnivanje je najavila SPC. Crkva je sa državom potpisala Memorandum o razumevanju, a potom i Memorandum o saradnji na osnivanju univerziteta.

Najava novog univerziteta izazvala je različite reakcije u javnosti — od ocena da je reč o pritisku na državni univerzitet do mišljenja da je reč o modelu obrazovanja usmerenом na formiranje mladih lidera. SPC je u saopštenju navela da je potpisani memorandum inicijalni okvir i da je inicijativa crkvena, a ne državna.

Patrijarh Porfirije: "Osnivanjem Univerziteta 'Sveti Sava' nastavlja se dug i istorijski utemeljen prosvetni put SPC, srpskog naroda i države. Crkveni univerziteti su prisutni u evropskoj i svetskoj tradiciji — primeri poput Papinsko-gregorijanskog univerziteta, Katoličkog univerziteta u Luvanu ili Univerziteta Notre Dame pokazuju kontinuitet i savremenu relevantnost takvog modela."

Predlog zakona, nakon usvajanja на sednici Vlade i objavljivanja, ide dalje kroz zakonodavni postupak — sledeća faza je razmatranje u Narodnoj skupštini i moguće izmene tokom skupštinske rasprave.

Zaključak: Predložene izmene jasno uređuju pravni i finansijski okvir za osnivanje crkvenih obrazovnih ustanova, uključujući univerzitetski nivo. Ako Skupština potvrdi predlog, u praksi će to omogućiti formalno osnivanje Univerziteta "Sveti Sava" i drugih sličnih ustanova, uz državnu kontrolu akreditacije i mogućnost državnog finansiranja kada je država jedan od osnivača.