Novo istraživanje u Nature Ecology & Evolution pokazuje da će oko milion stabala u SAD i Kanadi biti izloženo većem pritisku insekata — približno 60% stabala može doživeti porast pritiska od 30% do 2050. Blaže zime i topliji uslovi omogućavaju insektima duži opstanak i brže razmnožavanje, pogoršavajući izbijanja poput vunastog adelgida i napada kornjaša smreke. Posledice uključuju masovno uginuće drveća, smanjenu apsorpciju CO2 i veći rizik od požara, ali mape iz studije mogu pomoći u ciljanom upravljanju i sadnji otpornijih vrsta.
Mali napadači razaraju šume: 60% stabala u SAD i Kanadi suočiće se sa većim pritiskom insekata do 2050.
Tiny Invaders Could Destroy America's ForestsSimone Padovani - Getty Images
Drveće je ključno za ublažavanje klimatskih promena: krošnje bora i grane hrasta hlade planetu, stabla apsorbuju i skladište ugljen-dioksid i pročišćavaju vodene oticaje. Ipak, klimatske promene povećavaju ranjivost šuma na insekte i bolesti, preteći stabilnosti cele šumske dinamike.
Novo istraživanje objavljeno u časopisu Nature Ecology & Evolution analiziralo je podatke o oko milion stabala u SAD i delovima Kanade i utvrdilo da će približno 60% tih stabala do 2050. godine iskusiti prosečno povećanje pritiska insekata od 30%. Toplije temperature i blaže zime omogućavaju insektima da prežive i da se brže razmnožavaju, što posebno pogađa hladnije i vlažnije regione kontinenta.
Kako klima menja ravnotežu između drveća i štetočina
Blaže zime više ne ubijaju u meri kao pre populacije insekata koje su nekada bile kontrolisane niskim temperaturama. U nekim slučajevima, suvliji i topliji uslovi takođe smanjuju efikasnost prirodnih bioloških kontrola, poput gljivica i parazita, što dodatno olakšava izbijanja štetočina.
Primeri štetočina i posledica
Vunasti adelgid (Adelges tsugae), koji je uveden iz Azije početkom 20. veka, napada jele i smreke u istočnim delovima SAD i u odsustvu prirodnih predatorа dovodi do velikih gubitaka. Nekadašnje veoma niske temperature zimi su redukovale njegove populacije, ali blaže zime sada omogućavaju većem broju jedinki da prežive.
Balsam vunasti adelgid (Adelges piceae) preti severnijim i planinskim vrstama poput subalpine jele (Abies lasiocarpa), dok na zapadu autohtoni kornjaš smreke (Dendroctonus rufipennis) u uslovima zagrevanja i isušivanja može preći iz uloge prirodnog selektora u uzrok masovnog uginuća smreka, ostavljajući ogromne oblasti mrtvih stabala.
Spužvasti moljac (Lymantria dispar) oštećuje tvrdolisno drveće u istočnim i srednjim zapadnim regionima SAD, a studije pokazuju da topliji i suvlji uslovi mogu ograničiti rast gljivica koje ga prirodno suzbijaju, otvarajući put većim izbijanjima.
Šta ovo znači za klimu i upravljanje šumama
Masovno uginuće drveća smanjuje kapacitet šuma da apsorbuju CO2, povećava eroziju tla i stvara dodatno gorivo za požare, čiji intenzitet i učestalost već rastu u mnogim regionima. Ipak, autori studije smatraju da rezultati nisu samo loša vest: karte i modeli nastali iz istraživanja mogu pomoći donosiocima odluka i upraviteljima šuma da planiraju zaštitne mere.
- Šume koje danas poznajemo neće biti iste 2040., napominje Jonathan Davies sa Univerziteta Britanske Kolumbije. Potrebno je razmotriti sve opcije, jer status quo više nije održiv.
Praktične mere uključuju pojačano monitoring štetočina, postavljanje fizičkih i bioloških barijera, ciljanu sadnju otpornijih ili genetski raznolikijih vrsta, kao i planiranje 'assisted migration' (pomoćnog premještanja vrsta) tamo gde je to opravdano. Rana upozorenja i mape rizika mogu pomoći da se resursi usmere efikasnije.
Za javnost i kreatore politika, poruka je jasna: zaštita i prilagođavanje šumskih ekosistema mora postati prioritet, kako bi šume nastavile da pružaju ključne ekosistemske usluge i ublažavaju klimatske promene.
Pomozite nam da budemo bolji.
