Na Venecijanskom filmskom festivalu premijerno je prikazan dokumentarac "NAZA" izraelskih reditelja Yuvala Abrahama i Rachel Szor. Film donosi anonimna svedočenja 24 vojna insajdera koji opisuju upotrebu nadzora, daljinskog bombardovanja i, kako tvrde, veštačke inteligencije pri izboru meta u Gazi. Autori naglašavaju da je cilj da se prikaže sistemski mehanizam koji je, prema njihovim tvrdnjama, doveo do desetina hiljada žrtava. Film se takmiči za Zlatnog lava i izaziva širu raspravu o odgovornosti i etici vojne prakse.
NAZA: Dokumentarac izraelskih dobitnika Oskara razotkriva navodno sistemsko ubijanje civila u Gazi — premijera u Veneciji
Directors Yuval Abraham, left, and Rachel Szor pose for photographers at the photo call for the film 'Naza' during the 83rd edition of the Venice Film Festival in Venice, Italy, on Thursday, Sept. 10, 2026. (Photo by Scott A Garfitt/Invision/AP)(AP Photo/Scott A Garfitt)
Venecija — Dokumentarni film "NAZA", koji potpisuju izraelski reditelji i dobitnici Oskara Yuval Abraham i Rachel Szor, imao je svetsku premijeru na Venecijanskom filmskom festivalu. U filmu, 24 izraelska vojna insajdera — obaveštajni oficiri i vojnici — iznose anonimna svedočenja o operacijama u Gazi i tome što oni opisuju kao sistemsko ubijanje civilnog stanovništva.
Kako je film snimljen i zašto je anoniman
"NAZA" je sniman tajno, na krovovima u Tel Avivu, tokom tri godine. Identiteti sagovornika su zadržani uz pomoć digitalne obrade lica i glasova kako bi ostali anonimni. Naslov filma aludira na izraelski vojni akronim koji se koristi kao skraćenica za civilne žrtve.
Directors Rachel Szor, left, and Yuval Abraham pose for photographers at the photo call for the film 'Naza' during the 83rd edition of the Venice Film Festival in Venice, Italy, on Thursday, Sept. 10, 2026. (Photo by Scott A Garfitt/Invision/AP)(AP Photo/Scott A Garfitt)
Šta ispovesti govore
Sagovornici u filmu detaljno opisuju korišćenje sistema nadzora, daljinskog bombardovanja i, kako tvrde, veštačke inteligencije za identifikovanje navodnih ciljeva povezanih s Hamasom. Prema njihovim iskazima, ponekad se gađaju stanovi i kuće znajući da su u njima porodice.
"Mi smo samo zamolili te oficire i vojnike da nam opišu šta su radili," rekao je Yuval Abraham na konferenciji za novinare. "Osnovno pitanje je bilo — skicirajte nam, želimo da znamo kako je to funkcionisalo."
Veza sa istraživanjima i reakcije
Film se oslanja na istraživačka izveštavanja objavljena između 2023. i 2025. u +972 Magazine, Local Call i The Guardian. Producenti uključuju The Guardian i autore filma "The Zone of Interest"; "NAZA" je jedini dokumentarac u takmičarskom programu za Zlatnog lava.
Producer Jonathan Glazer, from left, Rachel Szor, Yuval Abraham and producer James Wilson pose for photographers at the photo call for the film 'Naza' during the 83rd edition of the Venice Film Festival in Venice, Italy, on Thursday, Sept. 10, 2026. (Photo by Scott A Garfitt/Invision/AP)(AP Photo/Scott A Garfitt)
Autori kažu da im nije cilj bio fokus na emocionalne motive govornika (kajanje, ponos ili ravnodušnost), već prikaz unutrašnje logike i mehanizma koji, prema njihovim rečima, stoji iza velikog broja žrtava.
Brojevi i kontekst rata
U članku se citiraju različite procene stradalih: reditelji navode „više od 70.000“ Palestinaca, dok Ministarstvo zdravlja Gaze iznosi cifru od preko 73.422 poginulih. Ministarstvo ne razlikuje civile od boraca, ali navodi da žene i deca čine oko polovinu stradalih.
Director Rachel Szor poses for photographers at the photo call for the film 'Naza' during the 83rd edition of the Venice Film Festival in Venice, Italy, on Thursday, Sept. 10, 2026. (Photo by Scott A Garfitt/Invision/AP)(AP Photo/Scott A Garfitt)
Reditelji i producenti ukazuju da film želi da prikaže kako je sistem funkcionisao i kako je međunarodna zajednica reagovala — ili nije reagovala — na te praksе.
Stav vojske i šire reakcije
Izraelska vojska je potvrdila da koristi elemente veštačke inteligencije u procesu identifikacije meta, ali naglašava da nijedan udar ne bude izveden bez ljudske odluke. "Kada je reč o 'pritiskanju crvenog dugmeta', samo osoba to može da uradi," navodi vojni zvaničnik pod uslovom anonimnosti.
Director Yuval Abraham poses for photographers at the photo call for the film 'Naza' during the 83rd edition of the Venice Film Festival in Venice, Italy, on Thursday, Sept. 10, 2026. (Photo by Scott A Garfitt/Invision/AP)(AP Photo/Scott A Garfitt)
Producent James Wilson je ukazao i na optužbe za antisemitizam koje se ponekad pojavljuju kod projekata kritičkih prema politikama izraelske vlade, ističući da kritika politike nije isto što i napad na veroispovest ili narod.
Zašto je film važan
Autori tvrde da "NAZA" daje retku unutrašnju perspektivu, jer su svedočenja direktno od ljudi koji su učestvovali u sistemu. Film je izazvao intenzivne razgovore o odgovornosti, etici ratovanja i ulozi tehnologije u savremenim sukobima.
Za više izveštaja sa Venecijanskog filmskog festivala i prateće tekstove, pratite izvore festivala i međunarodne medije.
Pomozite nam da budemo bolji.
