Trka Za Spas Vaquite: Manje Od 10 Jedinki, Ali Još Ipak Nada

Vaquita, najmali porpoise na svetu, i dalje stoji na ivici izumiranja — procenjuje se da ih u divljini danas ima manje od deset. Iako delikatna i skučena na mali deo severnog Zaliva Kalifornije, ova vrsta je postala simbol svetske borbe protiv posledica ilegalnog ribolova i destruktivnih mreža.

A Mexican Navy officer guards fishing authorities as they recover a fishing net on a beach taking advantage of the low tide during a search operation for illegal fishing nets off the coast of San Felipe, in the Gulf of California, Baja California state, northwestern, Mexico, on March 30, 2022, as part of the Milagro (Miracle) operation of the Sea Shepherd Conservation Society and Mexican authorities to save the critically endangered vaquita porpoise.

Šta je vaquita? Vaquita je mali morski sisar srodan delfinima koji dostiže oko 1,5 metara dužine i do 54 kilograma težine. Prepoznatljiva je po tamnim prstenovima oko očiju i usana, ali zbog stidljive prirode i kratkih iskašljavanja na površinu veoma je teško uočljiva.

A biologist looks for vaquita porpoises during a census mission as part of the efforts to save the endangered vaquita porpoise near San Felipe, in the Gulf of California, Baja California State, northwestern Mexico, on May 19, 2023.

Kako je došlo do kolapsa populacije

Populacija vaquite pala je sa oko 600 jedinki krajem 1990-ih na manje od 60 procenjenih 2015. godine, a sada se veruje da ih ima ispod deset. Glavni uzrok pada je slučajno zaplitanje u kragnim mrežama (gillnets) koje ribari koriste za ulov ribe i škampe.

The dorsal fin of a vaquita porpoise is seen swimming during a census mission run by the Sea Shepherd Conservation Society and Mexican authorities as part of the efforts to save the endangered vaquita porpoise.

Trenutna, najveća pretnja dolazi od ilegalnog ribolova totoabe — ribe čiji je plivački mehurić vredan na crnom tržištu. Za hvatanje totoabe često se koriste kragne mreže kojima se vaquite slučajno hvataju i utapaju.

Aerial view of the Sea Shepherd Conservation Society vessel Seahorse taken during a census mission, part of the efforts to save the endangered Vaquita porpoise near San Felipe, in the Gulf of California, Baja California State, northwestern Mexico, on May 19, 2023.

Napori za spas

Meksičke vlasti, nevladine organizacije poput Sea Shepherd Conservation Society i međunarodni naučni timovi intenzivno rade na monitoringu populacije i uklanjanju ilegalnih mreža iz kritičnog staništa vaquite. U maju je organizovana desetodnevna ekspedicija za obuku novih posmatrača — cilj je uspostaviti pretežno meksički tim sposoban da samostalno vodi ekspediciju za posmatranje do maja 2027. godine.

Posmatrači se obučavaju kako da brzo i pouzdano prepoznaju vaquitu, vode terenska istraživanja, dokumentuju zaplete u mreže i sarađuju sa lokalnim zajednicama u prevenciji ilegalnog ribolova. Nacionalne i međunarodne organizacije takođe promovišu alternativne izvore prihoda za lokalne ribare i strožije sprovođenje zabrana gillneta.

Nada i nauka

National Marine Mammal Foundation i drugi stručnjaci veruju da je oporavak moguć uz hitne, naučno utemeljene mere zaštite, stalnu istragu populacije i trajnu saradnju sa lokalnim zajednicama i vlastima. Ključno je uklanjanje ilegalnih mreža iz malog područja Zaliva Kalifornije gde vaquita još preživljava.

"Trka za spas vaquite nije završena — postoji poslednja prilika ako se hitno i koordinisano deluje."

Zaključak: Iako je situacija kritična, angažman lokalnih zajednica, obuka novih posmatrača i međunarodna podrška daju šansu za spas jedne od najugroženijih morskih vrsta na svetu.