Studija u Nature Communications otkriva da se u prelazu ka menopauzi privremeno zaustavlja uobičajeni postepeni pad sive mase mozga, a da se taj pad ponovo nastavlja u postmenopauzi. Analiza je obuhvatila 1.095 snimaka mozga iz UK Biobank i drugih izvora. Nalaz naglašava dinamičnost možane strukture tokom hormonskih prelaza, ali nije direktno povezan sa subjektivnim simptomima kao što je "brain fog".
Studija: Pad sive mase mozga se privremeno „pauzira“ pred menopauzu
A new study tracked how the gray matter of the brain changed during different hormonal transitions, including puberty, pregnancy and menopause. | Credit: THOMAS PARSONS/SCIENCE PHOTO LIBRARY via Getty Images
Novo istraživanje objavljeno u Nature Communications pokazuje da se u prelazu ka menopauzi privremeno zaustavlja uobičajeni, postepeni pad sive mase mozga, da bi se taj pad ponovo nastavio u postmenopauzi.
Istraživači su analizirali promene sive materije (pretežno cerebralne kore) u ukupno 1.095 snimaka mozga iz više longitudinalnih skupova podataka — pre svega iz UK Biobank za menopauzalnu kohortu i iz skupa sa Leiden University za pubertet i trudnoću. Svaka učesnica je bila skenirana u dva vremenska momenata kako bi se pratila dinamika promena kod pojedinca tokom vremena.
Glavni nalazi
Iako su ranija istraživanja potvrdila da se volumen sive mase značajno smanjuje tokom puberteta i trudnoće — što se tumači kao neuronalno fino podešavanje — ovo istraživanje je pokazalo specifičan obrasac kod žena koje prolaze kroz menopauzalni prelaz:
The study included brain scans from over 1,000 girls and women. | Credit: Luis Alvarez via Getty Images
- U grupi od 120 žena koje su ušle u menopauzu tokom trajanja studije, u kasnoj perimenopauzi uočeno je privremeno zaustavljanje dotadašnjeg postepenog pada sive mase.
- Nakon prelaska u postmenopauzu, uočena je ponovna obnova ovog starosnog trenda opadanja sive mase.
- Vreme pojave te „pauze" variralo je među ženama, ali je obrazac bio konzistentan u celoj kohorti.
Metodologija i dodatne napomene
Autori su koristili MRI snimke iz velikih baza podataka i uporedili promene unutar pojedinca (longitudinalno), što jača poverenje u nalaze u odnosu na presečne studije. U analizi su takođe razmatrani faktori kao što su primena hormonske nadomestne terapije (HRT) i broj rođene dece — ti faktori nisu pokazali merljiv uticaj na glavni rezultat.
„Ovo je prvo direktno longitudinalno poređenje strukturnih promena mozga kroz sva tri glavna hormonska prelaza kod žena,“ rekao je istraživački tim i nezavisni komentatori su ocenili metodologiju kao dobro potkrepljenu dostupnim podacima.
Šta to znači za simptome poput 'brain fog'?
Pritužbe na zaboravnost i zamućenost ("brain fog") su česte neposredno pre, tokom i nakon menopauze, ali trenutno nema direktnih dokaza da je privremeno zaustavljanje opadanja sive mase uzrok tih subjektivnih simptoma. Autori naglašavaju da je potrebno više ciljnih studija koje će istovremeno pratiti strukturu mozga, funkcionalne promene, hormone i kliničke simptome.
Ograničenja i budući pravci
- Iako je uzorak velik za neuroimaging studije, broj žena koje su ulazile u menopauzu tokom praćenja (n=120) i dalje je ograničen za detaljnije podgrupne analize.
- Studija ne dokazuje uzročno-posledičnu vezu između hormonskih promena i promena u sivoj masi — potrebne su dalјe longitudinalne i eksperimentalne studije.
Zaključak: Nalaz da se starenjem izazvani pad sive mase privremeno zaustavlja u kasnoj perimenopauzi je neočekivan i otvara nova pitanja o dinamici ženskog mozga tokom životne dobi. Iako zanimljivo, otkriće ne menja postojeće medicinske preporuke i služi kao podsticaj za dalja istraživanja.
Ovaj tekst je informativnog karaktera i nije zamena za medicinski savet.
Pomozite nam da budemo bolji.
