Otkriven Novi Virus Povezan s Invazivnim Krpeljem: Treba Li Da Budemo Zabrinuti?

Istraživači su u Kini identifikovali novi nairovirus povezan s azijskim dugorogim krpeljem (Asian longhorned tick), nazvan ALTNV, dok se ista invazivna vrsta od 2017. širi po SAD. Virus izaziva simptome slične gripu i promene u laboratorijskim nalazima, a stručnjaci upozoravaju na mogućnost da ovakvi krpelji prenose i druge patogene.

Šta su pokazala istraživanja?

U radu objavljenom u New England Journal of Medicine, autori navode da je među pacijentima u Kini koji su imali simptome slične infekciji Dabie bandavirusu (DBV), ali su bili negativni na DBV, više od 15% testirano pozitivno na novootkriveni Azijski dugorogi krpeljni nairovirus (ALTNV).

Samo ALTNV tipično je izazivao simptome nalik gripu: umor, gastrointestinalne tegobe, trombocitopeniju (smanjen broj trombocita) i povišene vrednosti aminotransferaza koje ukazuju na oštećenje jetre. Među više od 3.100 analiziranih pacijenata, 38 je imalo istovremenu infekciju DBV i ALTNV — ti pacijenti su češće imali respiratorne simptome i oštećenje bubrega; sedmoro je preminulo.

Azijski dugorogi krpelj — gde se širi i šta predstavlja?

Azijski dugorogi krpelj prvi put je otkriven u SAD 2017. i od tada se proširio u više od dvadesetak saveznih država, od Njujorka i Masačusetsa na istoku do Oklahome i Misurija na zapadu, uključujući i Južnu Karolinu na jugu. Jedna od ključnih osobina je da ženke mogu polagati jaja bez parenja (parthenogeneza), što ubrzava reprodukciju i širenje.

This handout photo provided by the University of Maine and taken in July, 2025 shows an Asian longhorned tick. (Griffin Dill/University of Maine via AP)

Za razliku od nekih domaćih vrsta, do sada ovaj krpelj u SAD nije bio povezan sa prenošenjem bakterija poput onih koje izazivaju lajmsku bolest. Međutim, predstavlja ozbiljnu pretnju stoci jer može prenositi bovinsku theileriozu, bolest koja može biti fatalna za goveda.

"Krpelji se ne rađaju sa bakterijom ili virusom koji izaziva određenu bolest. Na primer, krpelj koji prenosi lajmsku bolest mora da pokupi bakteriju od životinje na kojoj se hrani. Bez takvih rezervara domaćina, krpelj ne može da prenese bolest dalje," — Emily Struckhoff, Penn State Extension.

Treba li da budemo zabrinuti?

Za sada, prema stručnjacima, u SAD nije dokumentovano da azijski dugorogi krpelj prenosi bolesti na ljude. To može biti zato što u novom okruženju još nije naišao na životinje–rezervoare koje u svom izvornom arealu šire određene patogene.

Međutim, stručnjaci kao Dr. Douglas Norris upozoravaju da je ovaj krpelj "kompetentan za prenos patogena" i da može preneti rickettsijalne agense ili druge viruse koje tek treba otkriti. Istorija epidemiologije pokazuje da su neki novi virusi otkriveni tek kada je broj slučajeva dovoljno porastao da ukaže na nepoznat uzrok.

Praktični saveti za prevenciju

• Redovno pregledajte sebe, decu i kućne ljubimce nakon boravka u prirodi.
• Koristite odgovarajuće repelente i zaštitnu odeću (dugačka odeća, čarape, zatvorena obuća).
• Brzo i pravilno uklonite krpelja pincetom ili specijalnim uklanjaljkama — što pre, to bolje.
• Za stoku i ljubimce koristite tretmane protiv krpelja i konsultujte veterinara ako sumnjate na izloženost.

U.S. Department Of Agriculture navodi da su standardni tretmani protiv krpelja efikasni i protiv azijskog dugorogog krpelja. Ako primetite neuobičajeno ponašanje ili simptome kod ljudi ili životinja nakon uboda krpelja, obratite se lekaru ili veterinaru i lokalnim zdravstvenim službama za dalje smernice.