Decenijsko istraživanje na lokaciji u New Yorku pokazuje da belorepi miševi imaju jači uticaj na broj nimfi crnonožnih krpelja nego belorepi jeleni — godina sa mnogo miševa obično dovodi do oko 40% više nimfi naredne godine. Međutim, veći broj miševa ne znači nužno veći procenat inficiranih krpelja zbog uloge drugih domaćina poput veverica i oposuma. Veliki prinos žirova može pokrenuti lanac koji povećava broj krpelja dve godine kasnije, a krpelji se često sklanjaju u lišću i zemlji pa ekstremne temperature ne moraju smanjiti njihove populacije.
Miševi, Ne Jeleni: Novi Podaci Pokazuju Ko Zaista Pokreće Širenje Lajmske Bolesti
Several ticks rest on top of a plant. New research suggests that mice, not deer, are closely linked to increases in young ticks, while large acorn crops can help predict higher tick numbers two years later. (Photo courtesy of Robin Moore/Cary Institute of Ecosystem Studies)
Tokom više od tri decenije istraživači su pratili krpelje, belorepe miševe, hrastove i drugu divljač u šumi u Dutchess County, New York, kako bi razumeli šta najviše utiče na širenje lajmske bolesti (Lyme).
Glavni nalazi
Istraživanje Cary Institute of Ecosystem Studies ukazuje da su belorepi miševi, a ne belorepi jeleni, najbliže povezani sa brojem nimfa crnonožnih krpelja (stadijum koji najčešće prenosi bakteriju Borrelia burgdorferi na ljude). Godina sa velikom populacijom miševa obično je praćena porastom broja nimfi od oko 40% u narednoj godini.
Međutim, veći broj miševa ne mora nužno značiti i veći procenat inficiranih krpelja. Istraživači su otkrili da larve krpelja hrane i druge vrste — poput jazavaca, veverica i oposuma — koje su manje efikasne u prenošenju bakterije. Zbog toga sastav domaćina utiče na to koliki procenat krpelja postane inficiran.
Lančana veza: žirovi → miševi → krpelji
Veliki prinos žirova (eng. acorn mast) može započeti lanac događaja: više žirova daje više hrane za miševe, veća populacija miševa dovodi do više larvi i nimfi, pa se broj krpelja povećava — često sa zakašnjenjem od jedne do dve godine.
Uticaj klime i preživljavanje krpelja
Tim je takođe utvrdio da ekstremne vrućine i hladnoće ne moraju nužno smanjiti populacije crnonožnih krpelja u prirodi, jer se krpelji mogu skloniti u zemlji i među lišćem gde su zaštićeni od najgorih temperaturnih ekstrema.
Širi kontekst: širenje drugih vrsta krpelja i alfa-gal sindrom
Dok se crnonožni krpelji odnose na prenose Borrelia spp., istraživanje takođe podseća na rastuću širinu pojavljivanja drugih vrsta, naročito lone star krpelja (Amblyomma americanum). Ova vrsta se proširila izvan jugoistoka SAD-a i povezuje se s nekoliko oboljenja, uključujući alfa-gal sindrom — alergiju na molekul prisutan u crvenom mesu i proizvodima poreklom od sisara.
Zbog širenja lone star krpelja, sve više saveznih država u SAD-u uvodi obavezu prijavljivanja slučajeva alfa-gal sindroma; najmanje 14 država je to već učinilo ili je u procesu. CDC procenjuje da u SAD-u i do skoro pola miliona ljudi godišnje bude dijagnostikovano s lajmskom bolešću, dok procene za alfa-gal variraju i veruje se da je stanje znatno nedijagnostikovano.
Šta to znači za javno zdravlje i za vas
Rezultati ukazuju na to da mera upravljanja populacijom jelena sama po sebi možda neće biti dovoljan način za smanjenje rizika od lajmske bolesti. Umesto toga, praćenje i razumevanje populacija malih sisara, promena u sastavu domaćina i ekologije šuma (npr. rod žirova) može bolje predvideti godine većeg rizika.
Praktične mere za građane: korišćenje repelenata, nošenje odgovarajuće odeće u područjima sa travom i šumom, redovne provere kože i kućnih ljubimaca nakon boravka u prirodi i brzo uklanjanje pronađenih krpelja smanjuju rizik od infekcije.
Metodologija i izvor
Studija je zasnovana na podacima prikupljenim od 1991. godine na istraživačkom lokalitetu površine oko 2.000 acre u Dutchess County, New York, i objavljena je u časopisu Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS). Istraživači nastavljaju dugoročno praćenje kako bi bolje razumeli interakcije krpelja, domaćina, šuma i klime.
Izvor: Stateline (States Newsroom) / Cary Institute; originalni članak objavljen u PNAS.
Za dodatne informacije i savete kontaktirajte lokalne zdravstvene vlasti ili nacionalne institucije za kontrolu bolesti.
Pomozite nam da budemo bolji.
