Virus Zapadnog Nila širi se po Evropi usled toplijih i vlažnijih uslova; u poslednja tri meseca zabeleženo je najmanje 1.086 lokalno prenesenih slučajeva. Italija je prijavila 516 infekcija i 25 smrtnih ishoda, dok je najmanje 21 nova regija zabeležila prve slučajeve. Virus se efikasno razmnožava pri temperaturama 24–26°C, a iznad 30°C replikacija se ubrzava. Ne postoji specifično lečenje ni široko dostupna vakcina, pa su preporuke fokusirane na prevenciju ujeda komaraca i suzbijanje legla.
Virus Zapadnog Nila Širi Se Evropom Dok Temperature Rastu
Bushes and trees are sprayed with insecticide in Athens, as Greece records an increase in West Nile Virus cases - Thanassis Stavrakis/AP
Virus Zapadnog Nila, koji prenose komarci, beleži širenje u sve više delova Evrope nakon rekordno toplog leta. Stručnjaci upozoravaju da topliji i vlažniji klimatski uslovi omogućavaju komarcima da se šire na sever i da brže prenose virus.
Širenje i zvanične brojke
Prema podacima Evropskog centra za prevenciju i kontrolu bolesti (ECDC), u poslednja tri meseca registrovano je najmanje 1.086 lokalno prenesenih slučajeva širom kontinenta. Italija je prijavila najveći broj slučajeva — 516 infekcija i 25 smrtnih ishoda, pri čemu je više od polovine zaraženih hospitalizovano (269 osoba). Najmanje 21 nova regija u Evropi zabeležila je prve slučajeve ove godine.
A rise in cases has forced many countries to step up prevention campaigns - Ayhan Mehmet/Anadolu via Getty Images
Kako se virus prenosi i zašto temperature znače
Virus prirodno cirkuliše među pticama (detektovan je u više od 300 vrsta). Komarci prenose virus iz ptice na pticu, a slučajno i na ljude. Virus se efikasnije razmnožava unutar komaraca pri stabilnim temperaturama od 24–26°C, dok se na temperaturama iznad 30°C replikacija ubrzava i povećava viralni teret komaraca — što čini svaki ubod rizičnijim.
Simptomi i rizici
Oko 80% zaraženih nema simptome. Kod preostalih ~20% javlja se povišena temperatura i glavobolja, dok manjina razvija ozbiljne neurološke komplikacije. Najteži slučajevi (
A worker sprays insecticide in public areas in Castiglione d'Adda, near Pavia. Italy recorded a marked increase of infections this summer - Piero Cruciatti/Anadolu via Getty Images
Lečenje, vakcine i istraživanja
Trenutno ne postoji specifično antivirotsko lečenje niti široko dostupna vakcina za virus Zapadnog Nila. Razvoj vakcina je skup i često se ne smatra prioritetom dok bolest nije dovoljno rasprostranjena; ipak, istraživački timovi, uključujući grupu na Univerzitetu u Liverpulu, rade na kandidatima koji ciljaju više flavivirusa istovremeno (denga, Zika i Zapadni Nil).
Preporuke za građane i javno zdravlje
Zdravstvene agencije kao što je ECDC preporučuju jednostavne, efikasne mere zaštite u rizičnim zonama tokom toplih meseci: upotreba repelenta (DEET), nošenje duge odeće, zatvaranje prozora ili korišćenje mreža, i uklanjanje stajaće vode gde se komarci razmnožavaju. Države su pojačale nadzor, informisanje javnosti i lokalne mere za suzbijanje komaraca.
Climate change is impacting the abundance of mosquitoes in new locations - Smith Collection/Gado/Getty Images
Perspektiva za naredne godine
Klima utiče na produženje toplih sezona i promene u padavinama, što povećava šanse za trajno širenje virusnih vektora. Modeli ukazuju da bi se virus mogao ukoreniti i u delovima Britanskih Ostrva do oko 2040. godine ukoliko temperature nastave da rastu. Nedavne detekcije fragmenata virusa u komarcima u Engleskoj i pojave komaraca sposobnih da prenose druge bolesti u Istočnom Londonu dodatno potvrđuju potrebu za praćenjem.
Zaključak: Virus Zapadnog Nila nije nov, ali se menja njegov geografski domet zbog klimatskih promena. Prevencija i rano otkrivanje ostaju ključni: pojedinci mogu značajno smanjiti rizik primenom zaštitnih mera, dok javnozdravstveni sistemi treba da nastave nadzor i akcije suzbijanja komaraca.
Pomozite nam da budemo bolji.
