Nova studija koja kombinuje pet nezavisnih metoda procenjuje da je prekolonijalno autohtono stanovništvo Australije iznosilo medijano 2,22 miliona ljudi — do sedam puta više od ranijih procena. Istraživači procenjuju medijano 2,06 miliona dodatnih smrti povezanih sa bolešću, nasiljem i strukturnim pritiscima tokom kolonijalnog perioda (raspon 700.000–4,2 miliona). Danas autohtono stanovništvo iznosi oko 37% prekolonijalnog nivoa, a prema trenutnim trendovima može dostići paritet do 2047. godine.
Prekolonijalno Stanovništvo Australije Bilo Je Daleko Veće — Studija Procenjuje 2,22 Miliona
(chameleonseye/iStock Editorial/Getty Images Plus)
Upozorenje: Tekst sadrži opise smrti i nasilja nad Aboridžinima i stanovnicima Torresovih ostrva.
Teško je pojmiti razmere demografskog sloma koji je zadesio autohtono stanovništvo Australije nakon iskrcavanja britanske Prve Flote 1788. Jedan od ključnih razloga je što nikada nismo tačno znali koliko je ljudi živelo na kontinentu pre dramatičnih promena koje je donela kolonizacija.
Distribution of density points of Indigenous Australians across Australia before British colonization. (Williams et al.,Nature Human Behavior, 2026)
Šta su istraživači uradili?
Tim predvođen Alanom Williamsom (EMM Consulting i James Cook University) kombinovao je pet nezavisnih metoda kako bi rekonstruisao veličinu prekolonijalne populacije: dva računarska modela, dve genetske rekonstrukcije i analizu arheoloških radiokarbonskih zapisa. Sintezom tih pristupa dobili su medijansku procenu od 2,22 miliona ljudi koji su živeli u Australiji pre evropske invazije, rezultat objavljen u časopisu Nature Human Behaviour (2026).
Kako su ti brojevi drugačiji od ranijih procena?
Antropolog Alfred Radcliffe‑Brown, koji je u 1930‑im pokušao da proceni veličinu izvorne populacije, došao je do brojke od oko 250.000–300.000, ali je tada priznao velike nedostatke podataka. Nova, kombinovana analiza ukazuje da su ranije procene mogle ozbiljno potceniti stvarni broj stanovnika — do sedam puta.
Aboriginal farmers at Parker's Protectorate, Mt. Franklin, c. 1858. (Antoine Fauchery and Richard Daintree/State Library Victoria)
Posledice kolonizacije
Istraživači opisuju period od 1788. nadalje kao "depopulacioni događaj". Glavni uzrok je bila izloženost novim bolestima, dok su nasilje (uključujući masakre), prisilna asimilacija i druge oblike strukturnog nasilja takođe doprineli ogromnom padu broja stanovnika. Upoređujući novu prekolonijalnu procenu sa kolonijalnim popisima, tim procenjuje medijano 2,06 miliona dodatnih smrtnih slučajeva povezanih sa bolešću i nasiljem, uz raspon od oko 700.000 do 4,2 miliona prekomernih smrti.
Do 1861. godine broj autohtonih ljudi na zvaničnim popisima pao je na oko 177.000–193.000, što predstavlja približno 7% procenjene prekolonijalne veličine. Danas, gotovo 240 godina posle iskrcavanja Prve Flote, autohtono stanovništvo iznosi otprilike 37% svoje procenjene prekolonijalne veličine, dok je ukupna populacija Australije oko 28 miliona.
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
Šta to znači danas?
Autori ističu veliki stepen nesigurnosti u numeričkim procenama zbog ograničenih i fragmentarnih podataka, ali naglašavaju da čak i konzervativne interpretacije pokazuju znatno veći demografski uticaj kolonizacije nego što se do sada verovalo. Prema trenutnim trendovima rasta, tim procenjuje da autohtono stanovništvo može dostići paritet sa prekolonijalnim brojem oko 2047. godine.
"Ovi rezultati nas primoravaju da preispitamo razmere onoga što se dogodilo nakon 1788. — to nije marginalna posledica, već demografska katastrofa u srcu australske istorije," kaže Distinguished Professor Larissa Behrendt AO (Eualayai/Gamillaroi), koja je komentarisala nalaze.
Rad je objavljen u Nature Human Behaviour. Iako donosi važne uvide i širi istorijsku perspektivu, autori pozivaju na oprez pri tumačenju zbog inherentnih ograničenja izvora podataka i modela.
Pomozite nam da budemo bolji.
