Virus Star 3.700 Godina Otkriven u Srednjovekovnim Rukopisima — Epidemija U Grčkoj Odnela Skoro 500.000 Ovaca

Istraživači su otkrili genetske tragove virusa ovčje velikopošasti (SPPV) u pergamentu srednjovekovnih rukopisa i u zubima ovaca iz bronzanog doba, što omogućava praćenje evolucije tog patogena najmanje 3.700 godina unazad. Nalazi ukazuju da su rane epidemije verovatno potekle iz pastoralnih zajednica stepa Kavkaza i Istočne Evrope i širile se trgovinom i migracijama stada.

Kako su rukopisi sačuvali virusnu istoriju

Pergament je, često izrađen od ovčje kože, očuvao fragmente virusne DNK — naročito sa unutrašnje, "mesnate" strane kože. Takvi listovi su kasnije korišćeni za izradu verskih i administrativnih rukopisa (među njima su York Gospels i Corpus Glossary), pa su današnji naučnici mogli da uzorkuju te dokumente i iz njih izvuku genomske podatke koje tradicionalni arheološki zapisi ne bi dali.

Šta je otkriveno

Tim predvođen Louisom L'Hôteom iz Laboratorije za molekularnu populacionu genetiku na University College Dublin analizirao je DNK iz pergamenta i bronzanodobnih zuba. Rezultati, objavljeni u Science Advances, pokazuju prisustvo Capripoxvirus sheeppox u stadima stepa još pre nekoliko milenijuma. U uzorcima iz istog regiona pronađena je i bakterija Yersinia pestis, što ukazuje na to da su pastirska društva bila izložena širokom spektru bolesti.

Simptomi, posledice i savremena pretnja

Sheeppox izaziva povišenu temperaturu, gubitak apetita, iscjedak iz očiju i karakteristične lezije na delovima tela bez vune; pogađa i respiratorni, reproduktivni i digestivni sistem. U stadima koja ranije nisu bila izložena, smrtnost može dostići 75–90%, uz dugotrajne gubitke u proizvodnji mleka, vune i mesa. Koža zaraženih životinja često je bila oštećena, pa se patogen mogao "zarobiti" u pergamentu.

Važno za čitaoce: Capripoxvirusi su specifični za životinje i do sada nema dokaza da sheeppox uzrokuje bolest kod ljudi — rizik za ljude je veoma nizak.

Savremeni kontekst

Iako danas postoje vakcine protiv sheeppox-a, bolest i dalje ponekad izaziva velike štete. Autorii studije navode da je tek u ovoj godini izbio veliki talas u Grčkoj koji je doveo do gubitka blizu 500.000 životinja i ozbiljno ugrozio lokalnu proizvodnju sira.

„Do bronzanog doba, domaća stada ovaca u regionu evroazijske stepe bila su pogođena patogenom koji je i danas veoma infektivan i virulentan,“ napisali su autori.

Zašto je ovo važno

Studija spaja istorijske zapise i moderne genomske tehnike, pokazujući kako materijali iz prošlosti — čak i religijski rukopisi — mogu da otkriju širu sliku istorije bolesti. Razumevanje prošlih obrazaca širenja i evolucije virusa može pomoći u boljem upravljanju savremenim izbijanjima i zaštiti stočarstva.