Otkriven led star 6 miliona godina u Antarktiku — najstariji direktno datovani uzorak i zarobljen drevni vazduh

Rekordno otkriće u Allan Hillsu: led iz miocena

Naučnici su u udaljenoj oblasti Allan Hills u istočnoj Antarktici izvukli komad leda star oko 6 miliona godina — najstariji led koji je ikada direktno datovan. Uzorak, zajedno sa mehurićima vazduha zarobljenim u njemu, omogućava naučnicima da direktno ispituju sastav atmosfere i klimu planete iz perioda miocena.

Kako su datirali led

Studija objavljena 28. oktobra u časopisu PNAS navodi da su istraživači tokom ekspedicija u periodu 2019–2023. godine bušili do dubine od oko 100–200 metara u ledenom pokrivaču i izvlačili jezgra leda. Datovanje je izvedeno merenjem radioaktivnog raspada argonovih izotopa u vazdušnim mehurićima, dok je analiza izotopa kiseonika u ledu pomogla da se rekonstruše temperaturna promena u regionu.

Prethodno najstariji direktno datovani uzorci leda bili su stari oko 2,7 miliona godina — dakle novi nalaz više je nego duplo stariji.

„Jezgra leda su poput vremenskih mašina koje naučnicima omogućavaju da zavire kako je planeta izgledala u prošlosti,“ rekla je glavna autorka studije Sarah Shackleton, istraživačica sa Prinston univerziteta i pomoćna naučnica u Woods Hole Oceanographic Institution.

Šta otkriva taj led

Analiza izotopa kiseonika ukazuje da je region Allan Hills doživeo postepeno hlađenje od oko 12 °C u poslednjih 6 miliona godina. Led i zarobljeni vazduh potiču iz perioda miocena (pre ≈23–5,3 miliona godina), kada je Zemlja bila znatno toplija, a nivoi mora viši — vreme u kojem su postojale životinje poput sabljozubih mačaka, ranih mamuta i arktičkih nosoroga.

Zašto je Allan Hills jedinstven

Allan Hills je poznat kao zona "plavog leda" i nalazi se na oko 2.000 metara nadmorske visine. Starost i očuvanost leda ovde rezultat su kombinacije faktora: gotovo statičnog kretanja površinskog leda, pogodnog reljefa koji "zaključava" starije slojeve, snažnih vetrova koji odnose svež sneg i ekstremne hladnoće koja usporava tok leda. Upravo ti uslovi omogućavaju da veoma stari led opstane blizu površine.

Zašto je ovo važno danas

Uzorci starog leda sačuvani u Allan Hillsu pružaju direktan uvid u drevne koncentracije gasova staklene bašte i u stanje okeana iz perioda kada je klima bila drugačija. Takvi podaci pomažu naučnicima da bolje razaznaju prirodne forciranja klime i stope promena u prošlosti, što je ključno za razumevanje i predviđanje trenutnih i budućih uticaja antropogenog zagrevanja.

Autori napominju da je dalji rad neophodan: istraživači trenutno razjašnjavaju tačne lokalne uslove koji su omogućili ovakvo očuvanje starog leda i planiraju dodatna merenja koncentracija gasova i drugih geokemijskih markera.

Terenski izazovi

Rad u Allan Hillsu je ekstremno zahtevan zbog udaljenosti, niskih temperatura i jakih vetrova, što dodatno naglašava vrednost i retkost ovakvih uzoraka.

Reference: rezultati i metode su objavljeni u Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) 28. oktobra; u istraživanju su, uz Princeton i Woods Hole, učestvovale i druge institucije, uključujući Oregon State University.