Bowhead kit — ogroman arktički sisar dug oko 20 m i težak 80–90 t — poznat je po životnom veku većem od 200 godina i izuzetno niskoj stopi raka. Istraživači sa Univerziteta u Rčesteru otkrili su da ćelije bowheada sadrže hladno-aktiviran protein CIRBP koji pomaže stabilnosti genoma i vernom popravljanju oštećenja DNK. Nalazi, objavljeni u Nature, sugerišu da CIRBP može doprineti dugovečnosti vrste. Iako je tačan mehanizam još nepoznat, razumijevanje CIRBP‑a može dugoročno imati medicinske implikacije za lečenje genomske nestabilnosti.
Kit koji živi 200+ godina otkriva moguću tajnu dugovečnosti
Kit koji probija arktički led i živi više od dva veka
Ima najveća usta među svim životinjama i koristi ogromnu, gotovo „kamionu“ glavu da raskrči arktički led i izbije na površinu. Ipak, plivanje u zaleđenim vodama i udaranje glavom u ledene ploče nije prepreka za bowhead kita.
Bowhead (ponekad nazivan i grenlandski right-kit) dostiže dužinu od oko 20 metara i težinu od 80–90 tona, a pojedini primerci žive više od 200 godina — duže od bilo kog drugog sisara. Poznati su i po složenim glasovnim „izvođenjima“, zbog čega ih naučnici ponekad nazivaju "džezistima okeana".
Otkriven važan protein: CIRBP
Tim sa Univerziteta u Rčesteru, predvođen Denisom Firsanovim i Maksom Zacherom, uočio je da ćelije bowhead kita sadrže hladno-aktiviran protein CIRBP. CIRBP (cold-inducible RNA‑binding protein) izgleda da doprinosi stabilnosti genoma — štiti DNK od štetnih mutacija i pomaže u vernom popravljanju oštećenja.
„Bowhead kit daje dokaz da je tvrdnja da je popravka DNK teška ili nemoguća netačna“, navode autori u članku objavljenom u Nature.
Istraživači napominju da tačan biološki mehanizam kojim CIRBP deluje još nije u potpunosti razjašnjen, ali rezultati ukazuju na to da procesi prisutni kod bowheada smanjuju učestalost mutacija i mogu objašnjavati izuzetnu dugovečnost i nisku incidencu raka kod ove vrste.
Moguće medicinske implikacije
Autori sugerišu da bolje razumevanje CIRBP‑ovih funkcija može jednog dana dovesti do terapija usmerenih na stabilizaciju genoma — posebno za pacijente sa genetskom predispozicijom za rak ili za starije populacije izložene većem riziku od razvoja zloćudnih bolesti. Ipak, za primenu kod ljudi biće potrebna dodatna istraživanja i kliničke provere.
Zaključak: Otkriće CIRBP‑ove uloge kod bowhead kita predstavlja važan korak u razumevanju bioloških mehanizama dugovečnosti i otpornosti na rak, ali prevođenje otkrića u ljudske terapije zahteva još mnogo rada.
Pomozite nam da budemo bolji.
