Studija u Science analizirala je DNK 17 pasa iz Evroazije (poslednjih ~10.000 godina) i otkrila da su psi često migrirali zajedno s ljudima, ali su ponekad opstajali i kada su se ljudske populacije promenile. Primer iz Botaiu (Kazahstan) pokazuje da su lokalne ljudske i pseće populacije bile zamenjene tokom širenja bronze pre ~5.000–4.000 godina. U Istočnoj Aziji su lokalne zajednice preuzele bronzanu tehnologiju i nove pse, ali bez velikog genetskog mešanja ljudi. Autori ističu da su psi delovali i širili se delom kao "tehnologija" — korisni za lov, čuvanje stada i kao alarm.
DNK razotkriva tajnu istoriju pasa — kako su psi putovali i opstajali uz ljude
DNK razotkriva tajnu istoriju pasa
Pre više od 3.000 godina, na prostoru današnjeg Kazahstana, šest pasa je pažljivo položeno u zemlju. Da li su bili voljeni ljubimci ili deo rituala — ne može se sa sigurnošću tvrditi. Za naučnike koji proučavaju kako su psi i ljudi isprepleteni kroz istoriju, takvi arheološki nalazi su dragoceni jer kroz drevnu DNK otvaraju prozor u prošlost: možemo pratiti kako su se psi premestili između ljudskih grupa i kako su sami migrirali preko kontinenata.
U novoj studiji objavljenoj 13. novembra u časopisu Science, istraživači predvođeni Laurentom Frantzom analizirali su DNK 17 pasa iz Evroazije koji su živeli u poslednjih oko 10.000 godina — među njima i jedan primerak iz groba u Botaiu (Botaj), na teritoriji današnjeg Kazahstana. Rezultati pokazuju da su psi često putovali sa ljudima u nove krajeve, ali su ponekad i opstajali nakon što su se ljudske populacije promenile ili nestale.
„Psi su živeli uz ljude mnogo duže nego što bi možda pomislili — pre gradova, pre poljoprivrede,“ kaže Laurent Frantz.
Analize ukazuju na to da su pre bronzanog doba pasmine zapadne i istočne Evroazije bile genetski razdvojene. U Botaiu su pronađeni psi s arktičkim genetskim signalima, što može odražavati lokalne klimatske uslove i potrebe ljudi iz tog kraja. Kada je tehnologija obrade bronze, koja je iz zapadne Evroazije stizala na istok pre oko 5.000–4.000 godina, dopirala do srednje Azije, ljudske zajednice poput Botaja su bile u velikoj meri zamenjene ili asimilirane — i to je vidljivo i u genomima pasa iz tog područja.
Međutim, dolaskom bronze u Istočnu Aziju dogodio se drugačiji obrazac: lokalne zajednice su prihvatile novu tehnologiju i pasmine donete sa zapada, ali bez značajnog genetskog mešanja ljudi. „Najzanimljivije kod pasa je to što su se čini da su se širili više poput tehnologije nego poput ljudi,“ primećuje Frantz.
Audrey Lin, paleogenetičarka iz Američkog muzeja prirodne istorije (koja nije bila uključena u studiju), ocenjuje ovu paralelu kao upečatljivu: „Psi su vrsta tehnologije.“ Takva metafora osvetljava način na koji su psi služili praktičnim funkcijama — lovu, čuvanju stada, alarmiranju — zbog čega su bili prenosivi resurs i predmet trgovine između grupa.
Autori naglašavaju da DNK ne može odgovoriti na sva pitanja o odnosima ljudi i pasa (npr. emotivnoj vezi ili pojedinačnim funkcijama), ali otkriva obrasce kretanja, zamenjivanja i opstanka. Frantz ističe sledeće izazove i ciljeve budućih istraživanja: praćenje širenja pasa kroz jugoistočnu Aziju do Australije, razumevanje kako su se pasme prilagođavale različitim ljudskim društvima i istraživanje uloga pasa na udaljenim ostrvima Sibira.
Ova studija produbljuje naše razumevanje kako su ljudi i psi suživeli i međusobno uticali: psi nisu samo pratili ljude — često su nosili delove kulturnih praksi i korisnih veština koje su oblikovale ljudske zajednice širom Evroazije.
Kontakt za uredništvo: letters@time.com
Pomozite nam da budemo bolji.
