Ključni nalazi: Hemijska analiza ostataka iz alabastrene vaze posvećene kralju Kserksu (486–465. p. n. e.) otkrila je pet biomarkera opijuma (noskapin, hidroko‑tarnin, morfijum, tebain, papaverin). Slični tragovi iz vaza iz Novog kraljevstva u Sedmentu ukazuju da su opijati bili prisutni i među elitom i običnim ljudima. Nalazi podstiču preispitivanje uloge opijuma u egipatskoj medicini, upravljanju bolom i ritualima, uz napomenu da su potrebna dalja istraživanja.
Arheolozi otkrivaju: opijati su bili deo života u drevnom Egiptu — dokazi iz vaze posvećene Kserksu
Nova hemijska analiza sugeriše da su opijati bili rasprostranjeni u drevnom Egiptu — i među vladarima i među običnim ljudima.
Rezultati analize
Detaljna hemijska analiza ostataka iz jedne alabastrene vaze posvećene kralju Kserksu (Kserks I, vladavina 486–465. p. n. e.) otkrila je tragove više supstanci povezanih s opijumom. Istraživači iz Yale Ancient Pharmacology Programa identifikovali su noskapin, hidroko‑tarnin, morfijum, tebain i papaverin — sve poznate biomarkere opijuma — i objavili nalaze u časopisu Journal of Eastern Mediterranean Archaeology.
Širi arheološki kontekst
Tri od ovih jedinjenja već su jasno pronađena i u alabastrim iz grobnica iz Novog kraljevstva u Sedmentu, koje su sadržale ostatke i visokih zvaničnika i običnih ljudi. Sličnosti između sedišnih ostataka i onih u Kserksovoj vazi ukazuju da nije reč o izolovanom incidentu ili slučajnom kontaminiranju uzoraka.
Istorijski tragovi i indikacije
Autor studije Christopher Renton iz Yale-a ističe da kada "retki, stručno izrađeni alabastron sa kraljevim imenom daje isti opijumski hemijski potpis koji se nalazi i u skromnijim grobnim kompletima stotinama godina ranije, ne možemo te rezultate olako odbaciti kao slučajno zagađenje ili tek eksperiment elitnih slojeva."
"Ako upotreba opijata seže od kraljeva do običnih ljudi, moramo promeniti percepciju o egipatskoj medicini i ulozi opijuma u njenoj farmakološkoj sofisticiranosti." — Christopher Renton
Arheološki dokazi iz grobnica
Dodatne indicije dolaze i iz ranijih iskopavanja: 1922. Howard Carter je prilikom otkrića grobnice Tutankamona zabeležio da su pljačkaši izgrebali organski sadržaj iz velikih alabastrenih posuda gotovo "do taloga", ostavljajući tragove prstiju. Mnogi takvi sudovi i danas zadržavaju lepljive, tamno-smeđe naslage sa karakterističnim mirisom, koje se poklapaju sa ostatcima analiziranim u novoj studiji. Raniji pokušaji hemijskih analiza iz 1933. bili su neubedljivi, a autori nove studije napominju da su kulturne stigme i tabui oko opijuma mogli otežati raniju interpretaciju podataka.
Značaj za razumevanje drevne medicine i rituala
Autori naglašavaju da ovi podaci ukazuju na složenije pristupe upravljanju bolom, sedaciji i mogućoj kontrolisanoj upotrebi psihoaktivnih iskustava u svakodnevnim i verskim praksama drevnog Egipta. Alabastrene posude mogle su funkcionisati kao kulturni marker povezan s čuvanjem i upotrebom opijata, slično tome kako su danas nargile povezane sa šišom.
Ograničenja i oprez
Iako su rezultati snažni, istraživači pozivaju na oprez: degradacija molekula kroz vekove, mogućnost unakrsne kontaminacije i ograničen broj direktno analiziranih uzoraka znače da je potrebno više istraživanja pre nego što se može u potpunosti rekonstruisati obim i načini upotrebe opijata u egipatskom društvu.
Zaključak: Ako se potvrde u daljim studijama, ovi nalazi menjaju dosadašnje viđenje egipatske medicine i ritualne prakse, pokazujući da je odnos prema opijatima u tom društvu mogao biti znatno kompleksniji nego što se ranije pretpostavljalo.
Izvor: istraživanje Yale Ancient Pharmacology Programa; objavljeno u Journal of Eastern Mediterranean Archaeology. Priča prvobitno objavljena u Nautilus.
Pomozite nam da budemo bolji.
