Analiza dve gvozdene hirurške sprave iz grobnice Xia Quan u Jiangyinu otkrila je hemijske tragove koji ukazuju na upotrebu topičkog anestetika na bazi biljke Aconitum. Mikro-Raman spektroskopija identifikovala je cijanofunkcionalnu grupu i organske komponente ulja i masti, a akonitin je naveden kao verovatan sastojak. Nalaz predstavlja prvi direktni hemijski dokaz primene lokalnog anestetika na drevnim instrumentima i potvrđuje istorijske recepte iz doba Ming.
600 Godina Stari Hirurški Instrumenti Otkrivaju Najraniji Hemijski Trag Lokalnog Anestetika
The sampled surgical instruments and a close-up of the residue found on each. | Credit: © Ling et al., Antiquity; (CC BY 4.0)
Set gvozdenih hirurških instrumenata star oko 600 godina, pronađen u grobnici Xia Quan u Jiangyinu (dinastija Ming), nosi hemijske ostatke koji ukazuju na upotrebu topičkog anestetika zasnovanog na otrovnoj biljci roda Aconitum. Analiza objavljena u časopisu Antiquity kombinuje arheometrijske metode sa istorijskim izvorima i predstavlja prvi direktni hemijski dokaz primene lokalnog anestetika na drevnim instrumentima.
Gde i šta je otkriveno
Istraživači su analizirali makaze i pincetu iz grobnice Xia Quan u gradu Jiangyin (otprilike 150 km severozapadno od Šangaja), datirane u period dinastije Ming (1368–1644). Prvobitnom analizom rentgenske fluorescencije (XRF) utvrđeno je da su oba instrumenta izrađena od gvožđa. Pod mikroskopom su izdvojene tri sitne čestice rđe i smeđeg taloga sa željom da se identifikuju organske komponente.
Koje metode su upotrebljene
Za hemijsku karakterizaciju ostataka primenjena je mikro-Raman spektroskopija, metoda u kojoj laser izaziva raspršenje fotona i daje molekularni 'otisak'. Analiza je otkrila prisustvo cijanofunkcionalne grupe (povezane sa jedinjenjima kao što je vodonik-cijanid) kao i organske komponente ulja i masti. Kombinacija nalaza upućuje na prisustvo lekovitih i potencijalno anestezirajućih supstanci, a istraživači ističu alkaloid akonitin kao verovatan sastojak ostataka.
Ming hirurg je pre šest vekova izveo zahvat makazama i pincetom, a danas čitamo tragove anestezijskog pripravka ostalog na tim instrumentima pomoću laserske analize, rekao je Congcang Zhao, jedan od autora studije.
Aconitum i istorijske prakse detoksikacije
Biljke roda Aconitum (akonit, kapuljača, volčji jasen) sadrže izuzetno toksičan alkaloid akonitin, ali su vekovima korišćene u tradicionalnoj medicini zbog analgetskih svojstava. Istorijski medicinski tekstovi iz dinastije Ming beleže tehnike za ublažavanje toksičnosti akonitina — primenu kiselih sredstava poput sočiva (mung pasulj), sirćeta, pa čak i urina mladih dečaka — kako bi se aktivne supstance deaktivirale i pripremile u obliku praha ili tečnosti pogodnih za lokalnu upotrebu.
Kako su instrumenti korišćeni
Autori studije smatraju da su gvozdene sprave korišćene za manje hirurške zahvate: anestetik bi bio nanesen na kožu, pincetom bi se stabilizovalo područje, a makazama bi se uklonio površinski sloj kože. Tragovi na instrumentima koncentrisani su u funkcionalnim zonama, što odgovara direktnoj primeni pripravka; verovatno je anestetik bio u tečnoj formi i delimično se zadržao na gvozdenim delovima pre korozije.
Zašto je nalaz značajan
Ovo je prvi put da je pronađen direktan hemijski dokaz upotrebe anestetika na starim hirurškim instrumentima. U kombinaciji sa receptima i uputstvima iz medicinske prakse doba Ming, analiza potvrđuje da su lekari tada praktično koristili Aconitum kao lokalni anestetik — uz znanje o kontroli doze i metodama detoksikacije kako bi smanjili rizik po pacijenta.
Implikacije i oprez
Studija otvara prostor za bolje razumevanje ranih hirurških tehnika i farmakoloških znanja u Kini, ali i podseća na opasnost akonitina. Iako istorijski postupci detoksikacije postoje, akonitin ostaje snažan otrov i njegova upotreba zahteva preciznu kontrolu — što su, izgleda, i praktikovali stručnjaci dinastije Ming.
Studija: Congcang Zhao i saradnici, Antiquity, objavljeno 26. maja.
Pomozite nam da budemo bolji.
