Bazilika Svetih Otaca u Izniku, koja je vekovima bila potopljena, ponovo je izronila zbog pada nivoa jezera izazvanog klimatskim promenama. Arheolozi predvođeni Mustafom Sahinom utvrdili su da je današnja bazilika izgrađena oko 380. godine i identifikovali oko 300 grobova, među kojima su dokazi o mučenjima i 11 dece. Poseta pape obeležava 1.700. godišnjicu Prvog sabora u Niciji i mogla bi da podstakne porast verskog turizma u Izniku.
Bazilika iz 4. veka izronila iz jezera u Izniku — otkriveno oko 300 grobova i tragovi mučenja
Rimsko‑vizantijska Bazilika Svetih Otaca u Izniku, dugo potopljena pod vodama jezera, ponovo je izronila kako je nivo vode počeo da opada usled klimatskih promena. Ostaci crkve, koju su arheolozi datovali oko 380. godine, sada su izloženi i otkrivaju nove detalje o životu i trpljenju ranih hrišćana.
Arheološka otkrića
Arheolog Mustafa Sahin, koji je lokalitet prvi identifikovao pomoću vazdušnih snimaka 2014. godine i vodi iskopavanje, kaže da su prvih šest godina istraživanja bila pod vodom. "Kada je prvi put otkrivena, ruševine su bile 50 metara od obale i dva metra ispod nivoa vode", navodi Sahin. Od 2020. voda se povukla i danas je čitav lokalitet dostupan kopnenim istraživanjima.
Tim je do sada identifikovao oko 300 grobova obloženih terakotnim pločama; iskopano je 27 grobnica koje pokazuju znake nasilne smrti — polomljene kosti, oštećene lobanje i drugi tragovi mučenja. Izdvojeno je i 11 manjih poklopaca grobnica za koje se pretpostavlja da sadrže posmrtne ostatke dece; te grobnice još nisu otvorene. Stručnjaci planiraju pažljivu antropološku analizu skeleta pre njihove ponovne pogrebne obrade.
Istorijski kontekst
Lokacija je povezana s ranom, drvenom crkvom koja je stajala na mestu mučeništva mlađeg Neofita (Neophytus), koji je stradao 303. godine tokom progonâ ranih hrišćana. Upravo je na tom mestu, u Niciji (današnji Iznik), 325. godine sazvan Prvi sabor na kojem je 318 episkopa nakon višenedeljnih rasprava formulisalo ono što je postalo poznato kao Nicejski simbol vere.
Prethodna drvena crkva uništena je u snažnom zemljotresu 358. godine, a kamena bazilika koja stoji u ruševinama građena je oko 380. Crkva je ostala sve do novog razaranja u potresu 1065. godine; ruševine su potom nekoliko vekova bile pod vodom sve dok se jezero nije podiglo.
Značaj i mogućnosti
Poseta pape lokalitetu ovih dana obeležava 1.700. godišnjicu Prvog sabora u Niciji i dodatno podiže interesovanje za mesto. Gradonačelnik Iznika, Kagan Mehmet Usta, ističe da već raste broj vernika — i katolika i pravoslavaca — koji dolaze u grad i nada se da će lokacija postati značajno hodočasničko odredište.
Sahin podseća na ulogu Anatolije u širenju ranog hrišćanstva i ističe da ovakvi dobro očuvani lokaliteti pomažu da se razume svakodnevni i verski život ranih hrišćanskih zajednica. Otkrivanje i konzervacija crkve i groblja predstavljaju i važnu priliku za verski turizam, ali i odgovornost prema dostojnom postupanju sa posmrtnim ostacima i arheološkim nasleđem.
Napomena: Svi ljudski ostaci biće iskopavani i analizirani od strane antropologa, dokumentovani i potom vraćeni u grobove prema etičkim i zakonodavnim standardima.
Pomozite nam da budemo bolji.
