Podaci Civilne uprave za vazduhoplovstvo pokazuju da više od 60 britanskih opština angažuje sertifikovane pilote dronova, dok najmanje deset drugih razmatra iste programe. Aktivisti za privatnost upozoravaju da dronovi mogu postati „špijuni u oblacima“ i proširiti već postojeći mrežni nadzor. Posebna zabrinutost odnosi se na nedostatak jasnih pravila za upotrebu dronova od strane policije i lokalnih vlasti. Stručnjaci pozivaju na transparentnost, pravne okvire i tehnička ograničenja kako bi se zaštitila privatnost građana.
Velika Britanija pod „špijunima s neba“ — stotine opštinskih dronova podstiču zabrinutost za privatnost
Lokalne vlasti u Velikoj Britaniji značajno su povećale upotrebu dronova, što je izazvalo zabrinutost da bi ti uređaji mogli postati sredstvo masovnog nadzora nad građanima. Podaci Civilne uprave za vazduhoplovstvo (CAA) pokazuju da je više od 60 opština angažovalo sertifikovane pilote dronova, dok najmanje desetak drugih razmatra slične programe.
Podaci i opseg upotrebe
CAA evidentira pilote koje sponzorišu njihovi poslodavci, pa stručnjaci smatraju da je stvaran broj javno finansiranih operatera verovatno veći. Opštine koriste dronove za razne zadatke: od praćenja poplava i geodetskih snimanja do nadzora javnih okupljanja, sprovođenja propisa o zaštiti životne sredine i kontrole protiv antisocijalnog ponašanja.
Zabrinutosti za privatnost i politika
Grupa za nadzor privatnosti Big Brother Watch upozorava da opšta upotreba dronova može dovesti do „špijuna u oblacima“ i dodatno erodirati građanske slobode u zemlji koja je već široko pokrivena CCTV kamerama. Jake Hurfurt, šef istraživanja te organizacije, naglašava da dronovi mogu imati legitimne namene, ali da ne smeju postati alati nekontrolisanog nadzora.
Jake Hurfurt: „Može postojati opravdana upotreba dronova za praćenje poplava ili geodetska snimanja, ali lokalne vlasti ne smeju koristiti ovu tehnologiju za intruzivni nadzor građana. Potrebna je transparentnost i jasna pravila o tome kada, kako i zašto se dronovi mogu koristiti.“
Posebna kritika usmerena je na Metropolitansku policiju u Londonu, čija upotreba dronova kao prve responzivne jedinice, prema nekim stručnjacima, nema dovoljno definisanih procedura i granica. Bez robusnih pravila postoji rizik od tzv. "mission creep" — postepenog proširenja upotrebe dronova na sve intruzivnije zadatke, uključujući nadzor zakonitih protesta.
Primeri upotrebe u opštinama
Uprkos kritikama, pojedine opštine već uvode ili planiraju veća dron-rešenja. Hammersmith i Fulham planira integraciju dronova u svoj 70-člani tim za sprovođenje reda, koji je prošle godine izrekao više od 2.200 prekršajnih kazni, navodeći da će dronovi pomoći u suzbijanju antisocijalnog ponašanja i nadomestiti manjak policijskih resursa. Sunderland upravlja najvećom poznatom opštinskom flotom sa 13 letelica i više obučenih pilota, a dronovi se tamo koriste za otkrivanje i prevenciju kriminala, sprovođenje propisa o zaštiti životne sredine i nadgledanje javnih događaja.
Druge lokalne vlasti navodno koriste dronove za zadatke poput kontrole gradnje, praćenja obalskih sporova i upravljanja javnim prostorima. Navedene primere treba sagledati kroz prizmu proporcionalnosti, transparentnosti i zakonskih ograničenja.
Šta je potrebno dalje
Aktivisti i stručnjaci pozivaju na jasne zakonske okvire, javnu transparentnost i tehnička ograničenja (npr. zabranu stalnog snimanja lica, očuvanje podataka, obaveštavanje javnosti) kako bi se sprečila zloupotreba i zaštitila privatnost građana, a istovremeno omogućile legitimne operativne primene dronova u javnom interesu.
Pomozite nam da budemo bolji.
