Ključni zaključak: Laboratorijski eksperimenti pokazuju da kalcijumom bogata, alkalna zemljišta istočnog Sredozemlja ubrzavaju nestajanje molekularnih biomarkera biljnih ulja, što može dovesti do pogrešnih identifikacija maslinovog ulja na staroj keramici. Istraživanje je koristilo pelete natopljene maslinovim uljem i poređenje kiparskog i njujorškog zemljišta, a rezultati sugerišu da treba ponovo analizirati ranije nalaze iz regiona.
Stari "Prljavi Sudovi" Moguće Su Zavarali Arheologe: Maslinovo Ulje Pod Upitnikom
Nova laboratorijska istraživanja pokazuju da su tragovi biljnih ulja, uključujući maslinovo, loše očuvani u kalcijumom bogatim, alkalnim zemljištima istočnog Sredozemlja — što znači da su neki raniji nalazi mogli biti pogrešno tumačeni.
Kako je istraživanje urađeno
Studija objavljena u Journal of Archaeological Science započela je 2019. godine pod vođstvom doktorandkinje sa Cornell University, Rebecca Gerdes. Tim je u laboratorijskim uslovima napravio keramičke pelete od terakote, natopio ih maslinovim uljem i zakopao u dva tipa zemljišta: kalcijumom bogato, alkalno zemljište sa Kipra i blago kiselo poljoprivredno zemljište iz laboratorije u Njujorku.
Eksperiment i rezultati
Peleti su bili u inkubatorima do godinu dana na temperaturi do 50 °C (122 °F) kako bi se ubrzali procesi degradacije. Nakon vađenja, naučnici su ekstrahovali i analizirali molekularne profile preostalih lipida.
Rezultati su pokazali da su peleti u kiparskom, kalcijumom bogatom zemljištu imali značajno manju količinu očuvanih biljnih lipida i gubitak ključnih biomarkera — posebno dikarboksilnih kiselina koje ukazuju na prisustvo biljnih ulja poput maslinovog. Peleti u blago kiselom njujorškom zemljištu očuvali su veći deo ovih biomarkera.
„Obično svoj posao opisujem ovako: perem drevne prljave sudove, čuvam tečnost za ispiranje i pomoću molekula iz nje utvrđujem kako su ljudi koristili svoje posude“, rekla je Rebecca Gerdes.
Šta to znači za arheologiju
Zaključak je jasan: u specifičnim geokemijskim uslovima (kalcijum, alkalnost) molekularni tragovi biljnih ulja slabije se očuvavaju, pa analizirani ostaci na keramici mogu biti nepotpuni ili zavaravajući. Degradacijom, sastav biljnih ulja može delovati slično životinjskim mastima, što otežava pouzdanu identifikaciju bez dodatnih kontrola.
Autori naglašavaju da su mnogi raniji nalazi maslinovog ulja u mediteranskim kontekstima rađeni pre napretka u metodologiji organskih analiza i da bi stari uzorci sada trebali biti reanalizovani uzimajući u obzir uticaj lokalnog zemljišta.
Praktične implikacije
Studija nije direktno analizirala već sačuvane keramike iz arheoloških zbirki, ali pruža eksperimentalni okvir koji poziva na ponovne analize starih nalaza. To može promeniti razumevanje ekonomije, trgovine i upotrebe maslinovog ulja u istorijskim društvima istočnog Sredozemlja.
Zaključak: Nalazi podsećaju arheologe da geokemija zemljišta može izmeniti hemijske tragove i da je precizna interpretacija zahteva kontrolisane eksperimente i kritički pristup ranijim identifikacijama.
Pomozite nam da budemo bolji.
