Studija objavljena u Nature Communications pokazuje da je rasjed Sagaing, star oko 14–28 miliona godina, omogućio da se skoro sva energija potresa magnitude 7,7 prenese sa dubine (~10 km) na površinu. Ruptura je duga oko 300 milja (500 km), sa površinskim pomacima od 3–4,5 m i više od 5.400 žrtava. Nalazi, dobijeni analizom Sentinel-2 snimaka, upozoravaju da zreli, glatki rasjedi mogu izazvati jače podrhtavanje i zahtevaju drugačiji pristup u proceni rizika i projektovanju infrastrukture.
Masivni potres u Mjanmaru: Rasjed Sagaing prenio 100% energije na površinu — pouke za „Velikog“
View of the Ava Bridge near Sagaing, Myanmar, which collapsed during the March 2025 magnitude 7.7 earthquake. The bridge was built in 1934 and was the only bridge across the Irrawaddy river for more than 60 years after its construction. | Credit: Wang Yu
Rasjed Sagaing, koji je 28. marta izazvao razorni potres magnitude 7,7 u Mjanmaru, pokazao je neuobičajenu efikasnost u prenošenju energije iz dubine na površinu. Ruptura se protezala oko 300 milja (približno 500 km), a površinski pomaci bili su jednaki onima nekoliko kilometara ispod tla — što je neuobičajeno za većinu zemljotresa.
Šta su otkrili istraživači
Istraživanje objavljeno 8. decembra u časopisu Nature Communications pokazuje da je ruptura počela na oko 6 milja (10 km) dubine i da nije postojao uobičajeni fenomen nazvan „plitki deficit klizanja“ (engl. shallow slip deficit), kod kojeg se deo podzemnog pomaka ne prenese do površine. Umesto toga, gotovo sva energija i pomak nastali duboko ispod tla preneti su na površinu.
„Ogromna količina klizanja koja se dogodila kilometrima ispod površine preneta je 100% na površinu,“ rekao je Eric Lindsey, geoscientist sa Univerziteta Novog Meksika i prvi autor studije.
Pomak između strana rasjeda na površini dostizao je 3–4,5 metra (10–15 stopa). Takav veliki površinski pomak zahtevao je ogromnu energiju i doveo je do veoma jakog podrhtavanja, koje je odnelo više od 5.400 života i prouzrokovalo široko rasprostranjena razaranja.
Kako su pratili pomeranja
Zbog oštećene infrastrukture i oružanih sukoba u regionu, tim je oslonio na satelitske snimke — optičke i radarske podatke sa satelita Sentinel-2 Evropske svemirske agencije — kako bi kvantitativno odredio pomeranje tla s preciznošću do delova inča. Potres je čak zabeležen i na snimku kao prvi takav video koji prikazuje aktivnu pukotinu rasjeda.
Zašto je rasjed bio toliko efikasan?
Autori objašnjavaju da je ključ u starosti i geometriji rasjeda: Rasjed Sagaing je star između približno 14 i 28 miliona godina, što je tokom vremena izgladilo neravnine i oštre krivine u zoni rasjeda. Takav "zreliji" i ravniji rasjed omogućava rupturi da se vrlo efikasno širi i prenosi energiju ka površini.
Implikacije za bezbednost i buduće rizike
Ovi rezultati imaju važne posledice za procenu seizmičkog rizika i projektovanje infrastrukture — ne samo u jugoistočnoj Aziji, već i u drugim regionima sa starim, velikim rasjedima, poput San Andreas rasjeda u Sjedinjenim Državama. Ako i drugi zreli rasjedi mogu prenositi energiju gotovo bez gubitaka, to znači da mogu izazvati jače površinsko podrhtavanje nego što se očekuje na osnovu podzemnih pomaka, što treba uzeti u obzir pri planiranju gradnje i evakuacionih planova.
Sažetak faktografije: potres magnitude 7,7; ruptura ~500 km; dubina početka ~10 km; površinski pomak 3–4,5 m; više od 5.400 žrtava; nalazi u Nature Communications; podaci sa Sentinel-2.
Pomozite nam da budemo bolji.
