Ključne tačke: New Madrid rasjed prouzrokovao je 1811–1812. najjače potrese istočno od Stenovitih planina, koji su čak privremeno preokrenuli tok Misisipija i odneli najmanje 1.000 života. Prema procenama, moderni zemljotres iste magnitude mogao bi izazvati oko 86.000 povređenih i poginulih, oštetiti više stotina hiljada zgrada i prouzrokovati štetu od oko 300 milijardi dolara. Naučnici se ne slažu oko verovatnoće ponavljanja — USGS procenjuje 25–40% šanse za magnitudu ~6.0 u narednih 50 godina.
Najveći Zemljotres U Americi Preokrenuo Je Reku Misisipi — Šta Ako Se Ponovi?
The Midwest's Megaquake Risk Is Still AliveCorbis - Getty Images
New Madrid rasjed u srednjem zapadu SAD izazvao je 1811–1812. jedne od najsnažnijih seizmičkih serija u istoriji Sjedinjenih Država — događaje koji su izazvali zvona da zvone u Nju Inglandu, privremeno preokrenuli tok reke Misisipi i odneli najmanje 1.000 života. Više od dva veka kasnije, ponavljanje zemljotresa iste magnitude imalo bi znatno ozbiljnije posledice zbog guste naseljenosti i moderne infrastrukture.
Šta se dogodilo 1811–1812?
Između decembra 1811. i februara 1812. region oko grada New Madrid (Misuri) zahvatile su snažne potrese koje su istorijski zapisi i geološke analize doveli u vezu sa velikim pokretima tla u zoni koja danas nosi ime New Madrid rasjed. Posledice su bile neuobičajene za istočnu polovinu SAD — uključujući privremenu promena toka reke Misisipi — i broj žrtava koji se procenjuje na najmanje 1.000, iako pravi broj verovatno nije poznat.
Kolika bi bila šteta danas?
Prema izveštaju iz 2009. koji su pripremili istraživači sa Univerziteta Illinois, Virginia Tech i George Washington University, moderni zemljotres slične snage mogao bi izazvati katastrofalne posledice u regionu. Procene uključuju:
- Oko 715.000 oštećenih zgrada
- 3.500 mostova kojima je potrebna popravka
- 425.000 pucanja i curenja u međudržavnim cevovodima
- Više od 2 miliona domaćinstava bez struje i 7,2 miliona raseljenih ljudi
- Otprilike 86.000 povređenih i poginulih
- Procena štete u visini oko 300 milijardi dolara (u vrednosti iz 2009.; u 2026. godini ta cifra bi mogla biti veća)
Zašto je New Madrid drugačiji?
Većina zemljotresa nastaje na granicama tektonskih ploča (interplate), dok je New Madrid intraplate rasjed — aktivnost unutar same Severnoameričke ploče. To znači da se potresi ponašaju drugačije nego na obodima ploča, a talasi se često šire na veće udaljenosti kroz staru, čvrstu koru kontinenta.
Šta kažu naučnici danas?
Agencije i istraživači se ne slažu u potpunosti o verovatnoći velike buduće aktivnosti. IEMA-OHS navodi da rasjed beleži oko 200 slabijih podrhtavanja godišnje, većina neosetnih. Naučnici sa Northwestern University navode da je rasjed „u fazi gašenja“ i da se pomeranje meri oko 0,2 mm godišnje, znatno manje od, na primer, San Andreas rasjeda (oko 37 mm/god).
Međutim, United States Geological Survey (USGS) upozorava da postoji približno 25–40% šanse za zemljotres magnitude oko 6.0 duž rasjeda u narednih 50 godina. USGS-ova procena znači da iako veliki udar možda nije verovatan u kratkom roku, rizik nije zanemarljiv.
Pripreme i odgovor
Zbog potencijalno razarajućih posledica, države u dometu rasjeda razvile su planove za hitne intervencije i redovno održavaju vežbe i sastanke. Na Samitu o Zemljotresima u Misuriju 2026. razgovaralo se o logistici brzog odgovora, uključujući prevoz opreme i zbrinjavanje povređenih. Kako je rekao Mark Marberry, komesar okruga Ste. Genevieve, „početni odgovor mora biti brz, jer će mnogo infrastrukture verovatno biti oštećeno“ — vojne i vazduhoplovne jedinice često su planirane za transport pomoći i opreme.
Zaključak: Iako se New Madrid rasjed ne čini neposredno eksplozivnim, istorija i procene rizika ukazuju na to da region ne treba ignorisati. Bolje planiranje, modernizacija infrastrukture i kontinuirano praćenje smanjuju posledice ukoliko se dogodi još jedan snažan zemljotres.
Pomozite nam da budemo bolji.
