Tragovi alkaloida iz biljke Boophone disticha otkriveni su na kvarcnim vrhovima strelica iz Umhlatuzane (KwaZulu‑Natal), starih oko 60.000 godina — najraniji direktan dokaz otrovnih strela. Dva otkrivena alkaloida, buphandrine i epibuphanisine, pronađena su na 5 od 10 vrhova, kao i na 250 godina starim strelicama, što ukazuje na dugu tradiciju korišćenja. Nalaz potvrđuje napredno znanje o biljkama, planiranje i kompleksne lovačke strategije praistorijskih ljudi.
Najstarije Poznate Otrovsne Strele Otkrivene — Strelice Stare Oko 60.000 Godina
These 60,000-year-old arrowheads still retain traces of poison used by hunter-gatherers. - Marlize Lombard/University of Johannesburg
Naučnici su pronašli tragove biljnih toksina na kvarcnim vrhovima strelica iz skloništa Umhlatuzana u provinciji KwaZulu‑Natal (Južna Afrika), datovanim na oko 60.000 godina. To je, prema autorima studije objavljene u časopisu Science Advances, najraniji direktan dokaz upotrebe otrovnih strela u lovu.
Nalaz i hemijska analiza
Hemijska analiza pokazala je prisustvo dva alkaloida — buphandrine i epibuphanisine — na pet od deset ispitivanih kvarcnih vrhova strelica iz sloja iskopina iz 1985. godine. Iste supstance pronađene su i na četiri strelice stare oko 250 godina, što ukazuje na kontinuitet tradicionalne upotrebe biljke Boophone disticha (lokalno poznate kao "poison bulb"). Arheolozi objašnjavaju da su se ostatci sačuvali zahvaljujući hemijskim karakteristikama alkaloida, među kojima je i niska rastvorljivost u vodi.
Kako su otrovi korišćeni i šta je otkriveno
Autori pretpostavljaju da su lovci-sakupljači otrovali vrhove (tzv. backed microliths) tako što su probadali ili seckali lukovicu biljke i skupljali otrovni sok, eventualno ga koncentrujući toplinom ili sunčevom svetlošću. Otrovi iz Boophone disticha u malim dozama brzo deluju na male životinje (smrtonosno za glodare u 20–30 minuta) i kod ljudi mogu izazvati mučninu, respiratorni zastoj, edem pluća, slab puls i druge teške simptome.
Analysis of the reddish poisonous adhesive residue revealed alkaloids from a toxic plant. - Marlize Lombard/University of Johannesburg
„Primena supstance na strelu koja će oslabiti životinju tek nakon nekoliko sati zahteva razumevanje uzročno‑posledičnih veza i sposobnost predviđanja odloženih rezultata.”
— Sven Isaksson, vodeći autor studije
Arheološki i kognitivni značaj
Pronalazak ukazuje da su ljudi kasnog pleistocena posedovali napredno znanje o biljkama i njihovim hemijskim svojstvima, planiranje i složene lovačke strategije, uključujući praktski oblik upotrebe otrova u taktikama kao što je izdržljivi lov. Nalaz takođe podržava shvatanje da su luk i strela bili ključna tehnologija u širenju Homo sapiensa i da su njihove tehnološke i kognitivne osnove starije nego što se ranije moglo sigurno tvrditi.
Uporedni dokazi i kontekst
Pre ovog otkrića, najraniji direktni dokazi otrova na lovačkim alatima bili su znatno mlađi: kostima ojačane strelice iz egipatskog groba (4.431–4.000 BP) i nalazi iz Kruger Cave (~6.700 BP). U regiji su ranije pronađeni i mogući aplikator za nanošenje otrova iz Border Cave (~24.000 godina) i komad pčelinjeg voska star 35.000 godina koji je mogao služiti kao lepak.
Šta sledi
Autori planiraju dalja ispitivanja drugih nalazišta u Južnoj Africi kako bi utvrdili koliko je široka bila praksa upotrebe otrovnih strela. Ovo istraživanje pruža važan uvid u tehnološke i kognitivne sposobnosti ranih modernih ljudi.
Pomozite nam da budemo bolji.
