Studija nemačkih naučnika pokazuje da zakiseljavanje okeana može korodirati zube ajkula, čineći ih krhkijim i sklonijim lomljenju. Istraživanje je testiralo preko 600 zuba blacktip reef ajkula iz akvarijuma, izloženih današnjoj i predviđenoj kiselosti za 2300. godinu; u kiselijim uslovima zubi su pokazali pukotine, rupe i koroziju. Naučnici upozoravaju da bi ovo moglo oslabiti ulogu ajkula na vrhu lanca ishrane, dok stručnjaci podsećaju da su najveće trenutne pretnje i dalje prekomerni izlov i zagađenje.
Zakiseljavanje okeana može oslabiti zube ajkula i ugroziti njihov položaj na vrhu lanca ishrane
In this undated handout photo provided by Heinrich Heine University Duesseldorf in January 2026, a blacktip reef shark swims at Sealife Oberhausen in Oberhausen, Germany. (Maximilian Baum/Heinrich Heine University Duesseldorf via AP)(ASSOCIATED PRESS)
PORTLAND, Maine (AP) — Ajkule su među najefikasnijim predatorima oceana, a ključ njihove uspešnosti leži u snažnim zubima koji im tokom života stalno izrastaju. Nova studija nemačkih naučnika upozorava da promene u hemiji mora — poznate kao zakiseljavanje okeana — mogu oslabilo strukturu tih zuba i učiniti ih podložnijim oštećenju.
Kako su sproveli istraživanje
Autori rada objavljenog u časopisu Frontiers in Marine Science analizirali su više od 600 odbacenih zuba iz akvarijuma u kojem se drže ajkule vrste blacktip reef (ajkula sa crnim vrhom peraja), koja je rasprostranjena u Tihom i Indijskom okeanu i obično dostiže oko 1,7 metara. Zube su izložili vodi koja simulira današnji nivo kiselosti i vodi sa predviđenim nivoom kiselosti za 2300. godinu, kako su modelirali buduće koncentracije ugljen-dioksida.
In this undated handout image provided by Heinrich Heine University Duesseldorf in January 2026, shows teeth from a blacktip reef shark, seen in Germany. (Steffen Koehler/Heinrich Heine University Duesseldorf via AP)(ASSOCIATED PRESS)
Rezultati eksperimenata
Zubi izloženi predviđenoj kiselijoj vodi pokazali su značajna oštećenja: pukotine i rupe u gleđi, koroziju korena i degradaciju unutrašnje strukture zuba. Istraživači zaključuju da će zakiseljavanje imati „značajan uticaj na morfološke osobine zuba”, što potencijalno može umanjiti njihovu funkcionalnost pri hvatanju i secanju plena.
Širi kontekst i implikacije
Zakiseljavanje nastaje kada okeani apsorbuju više ugljen-dioksida iz atmosfere; prema Nacionalnoj upravi za okeane i atmosferu (NOAA), očekuje se da će se hemijski sastav površinskih mora znatno promeniti u narednim vekovima, a nemački autori navode procenu da bi do 2300. godine okean mogao postati gotovo deset puta „kiseliji” (povećana koncentracija H+ jona) u odnosu na danas.
In this undated handout photo provided by Heinrich Heine University Duesseldorf in January 2026, a blacktip reef shark swims at Sealife Oberhausen in Oberhausen, Germany. (Maximilian Baum/Heinrich Heine University Duesseldorf via AP)(ASSOCIATED PRESS)
Baum, vodeći autor studije sa Heinrich Heine univerziteta u Düsseldorfu, upozorava da će efekat korozije na zubima predstavljati dodatni stres za populacije ajkula koje su već izložene zagađenju, gubitku staništa i prekomernom izlovu. Ipak, stručnjaci koji nisu učestvovali u studiji napominju da su zubi u razvoju zaštićeni dok su u ustima ajkula, pa bi direktni uticaj na žive jedinke mogao biti odložen.
Šta to znači za ekosisteme
Slabiji zubi mogli bi smanjiti efikasnost ajkula u regulaciji populacija riba i morskih sisara, što bi imalo kaskadne efekte na morske ekosisteme. Pored toga, zakiseljavanje će verovatno uticati i na druge organizme — naročito školjkaše čija je sposobnost formiranja ljuski ugrožena, ali i na strukturu ljuski i krljušti kod riba.
In this undated handout photo provided by Heinrich Heine University Duesseldorf in January 2026, a blacktip reef shark swims at Sealife Oberhausen in Oberhausen, Germany. (Maximilian Baum/Heinrich Heine University Duesseldorf via AP)(ASSOCIATED PRESS)
Koje su najveće pretnje ajkulama danas
Iako je zakiseljavanje značajan zabrinjavajući faktor, stručnjaci poput Gavina Naylora ističu da je prekomerni izlov i dalje neposredna i najveća pretnja mnogim vrstama ajkula. Takođe, napominju da su ajkule dugo vremena uspele da se prilagode promenama — evoluirale su preko 400 miliona godina — ali kumulativni pritisci mogu smanjiti njihovu otpornost.
Zaključak: Istraživanje ukazuje na mogući negativan uticaj budućeg zakiseljavanja okeana na zube ajkula, što bi moglo oslabiti njihove lovačke sposobnosti i imati posledice po morske ekosisteme. Potrebna su dalja istraživanja na živim jedinkama i u prirodnim uslovima kako bi se u potpunosti procenili dugoročni efekti.
Pomozite nam da budemo bolji.
