Ice Memory Sanctuary u Antarktiku prima i čuva ledena jezgra iz glečera širom sveta kako bi se zaštitili klimatski zapisi. Prvi uzorci stigli su iz Evropskih Alpa, a planirani su i uzorci iz Anda, Kavkaza, Svalbarda i Pamira. WMO upozorava da svet gubi ~273 milijarde metričkih tona glečera godišnje, dok je u poslednjih 50 godina izgubljeno oko 9.000 milijardi tona leda. Riznica ne sprečava topljenje, ali čuva podatke koji će pomoći budućim generacijama naučnika.
U ledenoj riznici na kraju sveta čuvaju klimatske zapise — prvi uzorci stigli iz Alpa
Scientists Are Hiding Data in an Ice Vaultcarlo alberto conti - Getty Images
U vreme ubrzanog zagrevanja planete, naučnici pokušavaju da spasu podatke koji su vekovima zarobljeni u glečerskom ledu. U Antarktiku je otvoreno posebno hladno skladište Ice Memory Sanctuary, čiji je cilj da sačuva ledena jezgra iz glečera širom sveta kao trajnu arhivu klimatskih zapisa.
Prvi uzorci i svrha skladišta
U sredu su u Ice Memory Sanctuary stigla prva ledena jezgra — uzorci iz Evropskih Alpa. Sklonište se nalazi pri francusko-italijanskoj istraživačkoj stanici Concordia na visokoj antarktičkoj visoravni, gde godišnja srednja temperatura iznosi oko -50 °C. U takvim uslovima uzorci su zaštićeni od topljenja, kvarova opreme, konflikata i drugih rizika koji bi mogli trajno uništiti ove dragocene zapise.
Zašto su glečeri važni
Glečeri nisu samo rezervoari pitke vode — oni obezbeđuju vodu za oko dve milijarde ljudi, imaju kulturni i ekonomski značaj, utiču na planetarnu albedu i deluju kao prirodne arhive. Mali mehurići vazduha u ledu čuvaju podatke o sastavu atmosfere, temperaturama i događajima iz daleke prošlosti, što je ključno za razumevanje karaktera klimatskih promena.
Dimenzije riznice i planovi
Sama prostorija je isklesana oko pet metara ispod površine i dimenzija je približno 5 m x 5 m x 35 m. Inicijativu je odobrio Antarctic Treaty System 2024. godine, finansira je Prince Albert II Foundation, a nadgleda međunarodna inicijativa Ice Memory Foundation. Pored uzoraka iz Alpa, planirano je skladištenje jezgara iz Anda, Kavkaza, Svalbarda i Pamira.
Poseban značaj Pamira
Region Pamira (pretežno u Tadžikistanu) je posebno interesantan jer su neki glečeri tamo — bar do nedavno — pokazivali lokalne tendencije rasta, što je izuzetak u odnosu na globalni trend. Sa jednog takvog lokaliteta, Kon-Čukurbashi ledenog pokrivača, prošle godine su doneta dva uzorka: jedan će biti obrađen na Institute of Low Temperature Science pri Hokkaido University u Sapporu, dok će drugi primerak biti čuvan u Ice Memory Sanctuary.
„Čuvanjem glečerskog leda produžavamo klimatske zapise daleko iznad perioda instrumentalnih merenja i jačamo naučne osnove globalnog klimatskog monitoringa,“ izjavila je generalna sekretarka WMO Celeste Saulo. „Inicijative poput Ice Memory dopunjuju globalne posmatračke sisteme i pomažu da ključna znanja o prošlosti ostanu dostupna budućim generacijama.“
Šta pokazuju podaci
Prema podacima WMO, svet gubi oko 273 milijarde metričkih tona glečerskog leda godišnje. U proteklih 50 godina izgubljeno je približno 9.000 milijardi metričkih tona leda — što se može zamisliti kao blok debljine 25 metara i površine približne Nemačkoj. Čak i uz ambiciozne ciljeve za smanjenje emisija, mnogi glečeri su već praktično osuđeni na nestanak. Riznica ne sprečava gubitak leda, ali čuva njegove zapise za buduća istraživanja i povratna ispitivanja klimatskih modela.
Ice Memory Sanctuary predstavlja dugoročnu investiciju u znanje: iako glečeri nestaju, podaci koje su čuvali mogu nastaviti da informišu naučnike decenijama i vekovima. Projekat je relevantan i za Srbiju i širu regiju jer bolja istorijska znanja o klimi pomažu predviđanju budućih promena u vodnim resursima i poljoprivredi.
Pomozite nam da budemo bolji.
