Međunarodni tim rekonstruisao je najstariji poznati genom Treponema pallidum (linija TE1-3) iz tibije starog 5.500 godina pronađene u Kolumbiji. Genom se razlikuje od modernih sojeva sifilisa, yaws-a i bejela, a modeli ukazuju da je linija TE1-3 divergirala pre oko 13.700 godina. Nalaz jača hipotezu o dugoj evolucijskoj istoriji treponema u Americi, ali ne razrešava potpunu poreklo današnjih kliničkih oblika niti prenos infekcije kod ovog pojedinca.
Najstariji genom povezan sa sifilisom: 5.500 godina star Treponema pallidum iz Kolumbije
syphilis (photo credit: INGIMAGE)
Međunarodni tim naučnika rekonstruisao je najstariji poznati genom bakterije Treponema pallidum iz uzorka ljudske tibije starog oko 5.500 godina, pronađenog u skloništu Tequendama na Sabana de Bogotá u Kolumbiji. Genom, označen kao linija TE1-3, predstavlja dosad nepoznatu granu treponemalnih patogena i produbljuje razumevanje njihove evolucije pre kontakta između Starih i Novih kontinenata.
TE1-3 se ne poklapa ni sa današnjim sojevima koji izazivaju sifilis, yaws i bejel. Prema modelima tima, linija TE1-3 odvojila se od ostalih poznatih linija otprilike pre 13.700 godina, dok su tri savremene podvrste T. pallidum verovatno divergirale pre oko 6.000 godina. Ipak, autori naglašavaju da ovo ne razrešava konačno pitanje porekla današnjih kliničkih oblika bolesti.
Važno je da skelet nije pokazivao klasične koštane lezije napredne treponematoze, iako je u tibiji bilo dovoljno patogenog DNK za rekonstrukciju celog genoma. To ukazuje da ostaci bez vidljivih promena i dalje mogu čuvati genetičke tragove zaraznih bolesti, čime se proširuje spektar arheoloških materijala pogodnih za paleopatološko istraživanje.
„Naši nalazi pomeraju povezanost T. pallidum sa ljudima unazad za hiljade godina,“ rekao je voditelj studije Davide Bozzi, dodajući da razdvajanje moglo da se dogodi i pre 10.000 godina. Koautorka Elizabeth Nelson upozorava: „Trenutni genomni podaci ne razrešavaju dugotrajnu debatu o poreklu kliničkih oblika, ali pokazuju dugu evolutivnu istoriju treponemalnih patogena.“
Jedna od mogućih interpretacija, kako navodi Anna‑Sapfo Malaspinas, jeste da je TE1-3 možda povezan s drevnim oblikom patogena koji izaziva pinta — kožnu treponematozu i danas prisutnu u delovima Centralne i Južne Amerike — ali za to nema direktnih dokaza u ovom uzorku.
An illustrative image of a virus. (credit: INGIMAGE)
Tehnički aspekti istraživanja su neuobičajeni: tim je koristio izuzetno duboko sekvenciranje (oko 1,5 milijardi genetičkih fragmenata) koje je prvobitno bilo namenjeno proučavanju ljudske populacione istorije. Bez posebnih tehnika obogaćivanja patogena, naučnici su identifikovali veoma retke bakterijske čitače i rekonstruisali genom.
Uzorkovanje je izvedeno iz tibije — kosti koja se retko koristi za ovakve analize — što pokazuje da i takvi uzorci mogu sadržati očuvan patogeni materijal. Autori ističu potencijal paleogenomike za razumevanje evolucije mikroorganizama i mogućih zdravstvenih rizika kroz vreme.
Pre objavljivanja studije, istraživači su rezultate podelili sa lokalnim i starosedelačkim zajednicama u Kolumbiji i pribavili neophodne dozvole. „Angažovanje naučnika, studenata i pripadnika zajednica osigurava etičku komunikaciju rezultata,“ naveo je arheolog Miguel Delgado.
Zaključak i ograničenja: Otkriveni genom učvršćuje ideju da je raznovrsnost treponema u Americi starija nego što pokazuju evropski zapisi iz kraja 15. veka, ali sam nalaz ne dokazuje da su današnji klinički oblici (npr. seksualno prenosivi sifilis) potekli direktno iz ove linije, niti potvrđuje način prenosa kod ispitivanog pojedinca.
Pomozite nam da budemo bolji.
