Palestinski gubernatorijat Jerusalema i grupa Peace Now tvrde da novi izraelski plan za 2.570 stanova predstavlja "prikrivenu aneksiju" jer bi nova naselja bila bliža Neve Yaakovu u Istočnom Jerusalemu, a ne Geva Binyaminu kojem su formalno vezana. Projekat, namenjen ultraortodoksnoj zajednici, i dalje čeka konačno odobrenje Višeg planerskog odbora Civilne administracije Izraela. Kritike su usledile i nakon odluka bezbednosnog kabineta, a UN je zabeležio drastičan porast raseljavanja Palestinaca usled nasilja naseljenika.
Novi plan izgradnje 2.570 stanova blizu Jerusalema optužen kao „prikrivena aneksija”
The Israeli settlement of Neve Yaakov is seen in the northern area of occupied East Jerusalem [Ahmad Gharabli/AFP]
Palestinski gubernatorijat Jerusalema oštro je osudio novi izraelski plan za izgradnju 2.570 stambenih jedinica koji, kako tvrde Palestinci, predstavlja "prikrivenu aneksiju" zato što bi u praksi promenio administrativne i prostorne granice Jerusalema i deo Zapadnog brega doveo u neposrednu vezu sa gradom.
Pozadina plana
Plan koji je ovog meseca objavila izraelska država formalno povezuje nove stanove sa naseljem Geva Binyamin (Adam), koje se nalazi severoistočno od Jerusalema na okupiranom Zapadnom bregu. Međutim, predviđeno zemljište nije direktno povezano sa Geva Binyaminom: između njih se nalazi autoput i sigurnosni zid. Izraelski mediji navode da će novo naselje biti bliže i bolje povezano sa naseljem Neve Yaakov u Istočnom Jerusalemu, što bi de facto predstavljalo prvu promenu kontrolisanih gradskih granica od 1967. godine.
Reakcije i pravni status
Gubernatorijat Jerusalema u saopštenju je ocenio da je reč o "očitom pokušaju da se proces aneksije prikrije zavaravajućim planerskim nazivima", preneo je zvanični WAFA. Izraelska organizacija za ljudska prava Peace Now takođe je kritikovala projekat, navodeći da će novo naselje "funkcionisati u svim aspektima kao deo Jerusalema" i da je njegovo formalno povezivanje sa Adamom tek pravno opravdanje koje treba da prikrije primenu izraelskog suvereniteta na delove Zapadnog brega.
„Novo naselje će funkcionisati u svim aspektima kao četvrt Jerusalema, a njegovo označavanje kao 'četvrt' naselja Adam je samo izgovor koji treba da prikrije potez koji zapravo primenjuje izraelski suverenitet na delove Zapadnog brega.”
Projekat je prvenstveno namenjen izraelskoj ultraortodoksnoj zajednici i još mu je potrebna konačna saglasnost Višeg planerskog odbora Civilne administracije Izraela. Prema izveštajima, procedura odobrenja može da potraje nekoliko godina.
Širi kontekst
U poslednje vreme izraelske vlasti su pooštrile svoj pristup kontroli nad zemljom na Zapadnom bregu. Dana 8. februara bezbednosni kabinet Izraela odobrio je mere koje proširuju sigurnosnu kontrolu nad palestinski upravljanim delovima Zapadnog brega i olakšavaju kupovinu zemljišta za izraelske naseljenike. Odluka je izazvala osude: osam muslimanskih država nazvalo je potez pokušajem stvaranja "novog pravnog i administrativnog poretka" radi ubrzane, kako su rekli, "nelegalne aneksije i raseljavanja".
Predsedništvo Palestinskog autoriteta takođe je osudilo poteze kao "otvoreni pokušaj legalizacije širenja naselja i konfiskacije zemljišta". Više od 700.000 Izraelaca živi u naseljima i enklavama na Zapadnom bregu, koja međunarodno pravo smatra ilegalnim, dok je na teritoriji oko 3,3 miliona Palestinaca.
Bezbednosna situacija i raseljavanja
U međuvremenu, izraelske snage često sprovode racije, hapšenja i ograničenja kretanja na Zapadnom bregu, dok se napadi naseljenika na Palestince, prema izveštajima, intenziviraju i često se dešavaju pod zaštitom ili prisustvom izraelskih vojnika. U januaru je, prema podacima Ujedinjenih nacija, najmanje 694 Palestinaca proterano iz svojih domova u Zapadnom bregu zbog nasilja i zastrašivanja od strane naseljenika — što je najviši mesečni broj otkako je eskalirao sukob u Gazi u oktobru 2023. godine.
Plan za 2.570 stanova otvara širi politički i pravni spor o granicama, suverenitetu i budućnosti Jerusalema, te će njegov dalji tok pratiti i regionalne i međunarodne reakcije.
Pomozite nam da budemo bolji.
