Sud u Južnoj Koreji je proglasio bivšeg predsednika Yoon Suk Yeola krivim za vođstvo ustankom i osudio ga na doživotni zatvor nakon što je proglasio šest-satno vojno stanje koje je izazvalo politički haos. Građanske reakcije i jednoglasno glasanje 190 poslanika u parlamentu za ukidanje dekreta sprečili su potpuni uspeh mera. Istrage su ukazale na navodne šire planove, uključujući tajne dron-misije ka Severnoj Koreji, a više visokih zvaničnika osuđeno je na dugotrajne zatvorske kazne.
Južna Koreja: Bivši predsednik Yoon Osuđen Za Vođstvo Ustankom, Doživotni Zatvor
Protesters hold placards during a candlelight vigil to condemn South Korean President Yoon Suk Yeol's surprise declarations of the failed martial law and to call for his resignation in Seoul, South Korea, on December 5, 2024. - Kim Kyung-Hoon/Reters
Sud u Južnoj Koreji proglasio je bivšeg predsednika Yoon Suk Yeola krivim za vođstvo ustankom nakon što je 3. decembra 2024. izdao dekret o uvođenju vojnog stanja — potez koji je na trenutak zapretio stabilnosti dugogodišnje demokratije zemlje. Iako je dekret formalno trajao oko šest sati, posledice su potresle politiku i društvo mesecima.
Former South Korean President Yoon Suk Yeol delivers a speech to declare martial law in Seoul, South Korea, December 3, 2024. - The Presidential Office/Reuters
Kako se dogodilo
Uveče 3. decembra, Yoon je optužio glavnu opozicionu partiju za navodno saosećanje sa Pjongjangom i najavio zabranu političkih aktivnosti, protestâ i ograničenje medija. Dekret je dao vojsci šira ovlašćenja — uključujući pritvaranje bez naloga — što je podsetilo mnoge starije građane na period vojne vlasti iz prošlog veka.
South Korean soldiers try get into the national assembly on December 4, 2024 in Seoul, South Korea. - Chung Sung-Jun/Getty Images
Građani su se brzo organizovali: stotine ljudi, uključujući poslanike, okupile su se ispred Narodne skupštine. Poslanici su probili barikade i ušli u plenarnu salu, gde je 190 zakonodavaca, među kojima i pripadnici Yoonove konzervativne stranke, jednoglasno glasalo za ukidanje vojnog stanja. Dekret je povučen nekoliko sati kasnije, ali istraga i pravni procesi nastavili su se mesecima.
This screengrab taken from a video shows politician An Gwi-ryeong grappling with and grabbing a soldier’s rifle during a protest outside of the National Assembly in Seoul, South Korea, on December 4, 2024. - JTBC
Optužbe i suđenje
Tužilaštvo je u postupku iznelo tvrdnje da je plan bio dalekosežniji od jedne noći: uključivao je navodne tajne dron-misije ka Severnoj Koreji s ciljem izazivanja incidenta koji bi opravdao uvođenje vanrednog stanja. Sudija Ji Gwi-yeon presudio je da su Yoonove radnje — raspoređivanje trupa prema parlamentu i pokušaji hapšenja političkih protivnika, uključujući tadašnjeg lidera opozicije Lee Jae Myunga — činovi ustanka.
Yoon Suk Yeol's supporters with 'Stop The Steal' placards gather outside the Seoul Detention Center where Yoon was being detained in Gyeonggi, South Korea, on 16 January, 2025. - Daniel Ceng/Anadolu/Getty Images
Yoon je odbacivao optužbe kao političku zavereničku konstrukciju i nije pokazao kajanje tokom procesa; tužilaštvo je čak zahtevalo smrtnu kaznu, što je uglavnom simboličan zahtev budući da Južna Koreja nije izvršila smrtne presude decenijama. Ipak, Yoon je osuđen i dobio je doživotni zatvor, uz pravo na žalbu.
A person sits near a screen showing a news report on the sentencing trial of South Korean former president Yoon Suk Yeol's insurrection case, in Seoul, South Korea, on February 19, 2026. - Soo-hyeon Kim/Reuters
Kazne za druge aktere
Više visokih zvaničnika takođe je osuđeno: bivši ministar odbrane Kim Yong-hyun dobio je 30 godina, bivši premijer Han Duck-soo izdržava kaznu od 23 godine, dok je četvorica vojnih i policijskih komandira osuđena na kazne između tri i 18 godina zbog učešća ili pomaganja u planu.
A blue bus believed to be transporting South Korea's impeached former president Yoon Suk Yeol arrives at the Seoul Central District Court in Seoul, on February 19, 2026. - Jung Yeon-je/AFP/Getty Images
Reakcije i značaj
Mnogi građani i pravni eksperti ocenjuju da je pravosudni sistem Južne Koreje pokazao da može da odgovara i na najteže napade na demokratske institucije. Građani poput Song Hwa i njenog supruga Heo Woojina, koji su te noći došli pred parlament, ističu hrabrost i jedinstvo kao ključne faktore koji su sprečili potpuni uspeh dekretom predviđenih mera.
"Mislim da su to bili građani... koji su se okupili da zaštite našu demokratiju," rekao je Heo. "Hrabrost nije odsustvo straha, već delovanje uprkos strahu."
Pravni i politički stručnjaci upozoravaju da je ovaj slučaj "stres test" za demokratiju: pokazao je snagu institucija, ali je takođe otkrio slabosti koje treba popraviti kako bi se sprečili slični pokušaji u budućnosti.
Napomena: Yoon ima pravo na žalbu i suočava se sa još nekoliko krivičnih postupaka. Suđenje i sudska praksa u ovom slučaju biće pomno praćeni i u međunarodnoj javnosti kao presedan odgovornosti vrhovne vlasti.
Pomozite nam da budemo bolji.
