CT skeneri su rekonstruisali detalje o četiri smrznute mumije devojčica pronađenih kod vulkana Ampato i Sara Sara u južnom Peruu. Sve su identifikovane kao žrtve capacocha rituala Inka, uz znake tupih povreda, ranijih preloma, znake dehidracije i moguće posledice Chagasove bolesti (megaezofagus). Jedna mumija pokazuje dokaze sekundarne sahrane i elemente veštačke mumifikacije, a pronađeni predmeti potvrđuju ritualni kontekst.
CT skenovi otkrivaju tajne mumificirane dece Inka s Vulkana Ampato i Sara Sara
The remains of one of the four children found by archeologists, buried in the Inca sanctuary of Pachacamac, in the coastal desert strip 30 km south of Lima. Picture taken on November 9, 2010. (photo credit: CRIS BOURONCLE/AFP via Getty Images)
Upozorenje: Članci koji opisuju ubijanje i ritualno žrtvovanje dece mogu biti uznemirujući za neke čitaoce.
CT skeneri su omogućili novu, detaljnu analizu četiri smrznute mumije otkrivene u blizini vulkana Ampato i Sara Sara u južnom Peruu tokom 1990-ih. Prema studiji objavljenoj u časopisu Journal of Archaeological Science: Reports, radi se o devojčicama koje su verovatno bile žrtve capacocha rituala Inka pre oko 500 godina.
Nevado Sara Sara, Peruvian volcano located in the extreme south of the department of Ayacucho, near the border with Arequipa, February 25, 2026. (credit: SHUTTERSTOCK)
Glavni nalazi
Sve četiri mumije su ženskog pola, procenjene starosne dobi između 8 i 14 godina. CT snimci otkrili su niz medicinskih i pogrebnih detalja koji osvetljavaju kako trenutak smrti, tako i kasnije postupke sa telima:
- Ampato #1 („Dama iz Ampata"): Najbolje očuvana; nađena su obeležja tupog udarca u lobanju koja odgovaraju trenutku smrti. Zabeležena su i iščašenja ključne kosti i karlice – verovatno posledica jako vezanog pogrebnog pakovanja.
- Ampato #2: CT je pokazao dve male rupe u lobanji i ranije zalečen prelom vilice, što ukazuje na prethodnu povredu od koje se oporavila pre žrtvovanja. Prikazala je i najveći stepen dehidracije među analiziranim mumijama.
- Moguća Chagasova bolest i megaezofagus: Kod jedne mumije zapažen je proširen jednjak (megaezofagus), što može biti posledica Chagasove bolesti — parazitske infekcije endemične za andski region.
- Ampato #4 / Sara Sara: Pokazala je tragove sekundarne sahrane: rasuti skelet, kamenje i tekstil u grudnoj duplji, što upućuje na premještanje i ponovno ukopavanje. Ovi elementi tumače se kao dokaz delimične veštačke mumifikacije među žrtvama capacocha.
- Praotkrića u pokrovima: U zavojima su pronađene ukrasne igle za šal i mali drveni privjesak, što potvrđuje ritualni i simbolički značaj sahrana.
Širi značaj
Nalazi dovode u pitanje učestalo zadržano verovanje da su capacocha žrtve morale biti fizički savršene i bez prethodnih povreda. Suprotno tome, analiza pokazuje da su neke od žrtava imale prethodne povrede i moguće bolesti, ali su i dalje odabrane za ceremoniju. Takođe, indicije o sekundarnoj sahrani i delimičnoj veštačkoj mumifikaciji ukazuju na kompleksnost pogrebnih praksi i varijabilnost u ritualnim postupcima.
Zaključak
CT snimanja pružaju dragocene, neinvazivne uvide u život, zdravlje i pogrebne običaje mladih žrtava iz doba Inka. Ova studija doprinosi razumevanju kako su rituali, socijalni status i zdravstveno stanje bili međusobno isprepleteni u društvima Andskog regiona.
Pomozite nam da budemo bolji.
