Kako TikTok Menja Poljoprivredu u Zapadnoj Africi: Farmeri Prodaju Direktno i Uče Online

Kada je senegalski poljoprivrednik Pape Fall prvi put instalirao TikTok, to je bilo zbog fudbala i smešnih videa. U poslednje dve godine počeo je da koristi platformu i za promociju proizvoda — danas većinu povrća proda direktno putem aplikacije.

Nogaye Sene, a West African farmer who turned to Tiktok as part of agriculture's changing image, checks a plant on her farm in Joal Fadiout, Senegal, Thursday Dec. 11, 2025. (AP Photo/Caitlin Kelly)(ASSOCIATED PRESS)

Na njegovom profilu cirkuliše video sa gomilom krastavaca uz spor senegalski rap u pozadini; u opisu piše: 1,5 tone, dostupno sutra, ako Bog da, uz kontakt telefon. Fall nije jedini — veruje se da milioni poljoprivrednika u Zapadnoj Africi koriste TikTok i druge društvene mreže za trgovinu, razmenu znanja i podizanje ugleda poljoprivrede.

Pape Fall, a West African farmer who turned to Tiktok as part of agriculture's changing image, shows his account in Thies, Senegal, Thursday Dec. 11, 2025. (AP Photo/Caitlin Kelly)(ASSOCIATED PRESS)

Kako društvene mreže pomažu

Pristup informacijama: Stručnjaci kažu da TikTok i slične platforme "demokratizuju" pristup stručnim savetima. Abbie Phatty-Jobe iz kompanije Caribou ističe da videi olakšavaju prenošenje naučnih saveta u jezik koji poljoprivrednici razumeju.

Cows are moved through fields on the outskirts of Joal Fadiout, Senegal, Thursday, Dec. 11, 2025. (AP Photo/Caitlin Kelly)(ASSOCIATED PRESS)

„Društvene mreže demokratizuju pristup informacijama za poljoprivrednike“, rekao je Phatty-Jobe.

Caribou je pomogao da se formira mreža od 24 agri-influencera u 11 afričkih zemalja čiji sadržaj dopire do oko 5 miliona ljudi, prevodeći istraživanja u praktične savete.

A farmer, one of the 40 workers employed by Nogaye Sene on her farm, rakes hay on the outskirts of Joal Fadiout, Senegal, Thursday, Dec. 11, 2025. (AP Photo/Caitlin Kelly)(ASSOCIATED PRESS)

Primeri iz prakse

Pape Fall kaže da je video marokanskog farmera koji savetuje da se ne seku donje stabljike krastavca promenio njegov način rada i povećao prinos. Nogaye Sene, 29-godišnja preduzetnica iz Senegala, upravlja zemljištima za klijente i zapošljava 40 ljudi; ocenjuje da Instagram i TikTok odnose 70% njenih klijenata.

Njen obrazovni sadržaj pokriva teme od gajenja čilija do upravljanja traktorom i uvođenja modernih tehnologija. Takođe je organizovala obuku za 50 žena o poljoprivredi i upotrebi društvenih mreža kako bi podstakla veće učešće mladih i žena u sektoru.

Izazovi i rizici

• Region i dalje pati od visokog nivoa gladi i siromaštva, a smanjenje stranih sredstava pogoršalo je neke probleme.
• Nicolas Paget iz CIRAD-a procenjuje da oko 80% poljoprivrednika koje je sreo nema pametne telefone sa pristupom aplikacijama poput TikToka, a mobilni podaci su skupi u Zapadnoj Africi.
• Rastu i prevare: mnogi tvrde da su bili prevareni od ljudi koji se predstavljaju kao konsultanti ili influenseri.

Svetska banka je 2023. uložila 57,4 miliona USD u digitalnu poljoprivrednu platformu u Obali Slonovače s ciljem boljeg pristupa tržištima i inputima, ali istraživači naglašavaju da poljoprivrednici često više koriste već postojeće aplikacije i prilagođavaju ih svojim potrebama.

Zaključak

Društvene mreže otvaraju nove mogućnosti: olakšavaju pristup znanju, pomažu u direktnoj prodaji i smanjuju ulogu posrednika koji diktiraju cene. Ipak, bez veće dostupnosti pametnih telefona, jeftinijih mobilnih podataka i jačih mehanizama verifikacije, postoji rizik da značajan deo poljoprivrednika ostane izvan tih koristi — a prevaranti i dezinformacije mogu umanjiti potencijal.

Preporuke: Partnerstva između influensera, istraživačkih institucija i državnih savetodavnih službi, kao i ulaganja u pristupačne uređaje i jeftinije podatke, mogu pomoći da prednosti digitalne poljoprivrede postanu dostupne široj populaciji.