Studija u PNAS Nexus pokazuje da bakterija Deinococcus radiodurans može preživeti udare koji stvaraju pritiske od 1 do 3 GPa — s gotovo potpunim preživljavanjem pri 1,4 GPa i oko 60% preživelih pri 2,4 GPa. Eksperiment simulira uslove izbacivanja stena iz Marsove površine i dodatno podržava ideju litopanspermije, ali laboratorijski dokazi ne znače da je život na Zemlji zaista potekao sa Marsa. Nalazi mogu podstaći preispitivanje pravila planetarne zaštite i zahtevaju nova istraživanja koja će obuhvatiti sve aspekte međuplenetskog prenosa.
Da Li Je Život Na Zemlji Potekao Sa Marsa? Nova Studija Pokazuje Da Bakterije Mogu Preživeti Udare Koji Izbacuju Materijal U Svemir
Billions of years ago, Mars hosted lakes, streams and perhaps even a huge ocean. | Credit: NASA/JPL-Caltech
Novi rad objavljen u časopisu PNAS Nexus pokazuje da izuzetno otporna bakterija Deinococcus radiodurans može preživeti pritiske slične onima koji nastaju kada udari asteroida izbacuju stene sa Marsa — što pojačava diskusiju o mogućnosti da mikrobi „putuju“ između planeta.
Kako je sprovedeno istraživanje
Istraživači sa Johns Hopkins University (JHU) ispituju otpornost D. radiodurans tako što su uzorke postavili između dve čelične ploče, a zatim ispaljivali projektil gasom pokretanog topa brzinom oko 300 mph (480 km/h). U tim uslovima mikrobe su izložili pritiscima između 1 i 3 gigapaskala (GPa). Za poređenje, pritisak u najdubljem delu Zemljinog okeana, Marijanskom rovu, iznosi oko 0,1 GPa — dakle i najmanji testirani pritisak bio je otprilike deset puta veći.
Glavni rezultati
Skoro svi testirani mikrobi preživeli su udare koji su generisali 1,4 GPa, dok je oko 60% ćelija preživelo pri 2,4 GPa. Na nižim pritiscima ćelije nisu pokazivale značajna oštećenja; pri većim pritiscima istraživači su primetili rupturirane membrane i određena unutrašnja oštećenja ćelija. Istovremeno, analizom gena primećeno je pojačano uključivanje mehanizama za popravku DNK i održavanje membrana — znakovi ćelijskog odgovora i oporavka.
Researchers recently exposed the bacterium Deinococcus radiodurans to the pressures experienced during an asteroid strike. The microbe survived, suggesting that impacts could spread life from planet to planet. | Credit: Lisa Orye/Johns Hopkins University
Šta to znači za teoriju panspermije
Ovi rezultati dodatno podržavaju hipotezu poznatu kao litopanspermija, prema kojoj život može da se proširi između planeta tako što mikroorganizmi prežive putovanje na steni izbačenoj u svemir pri masivnim udarima. Ipak, autori i nezavisni stručnjaci naglašavaju da laboratorijski rezultati ne predstavljaju direktan dokaz da je život na Zemlji zapravo potekao sa Marsa — radi se o dokazivanju izdržljivosti koje čini takav scenario tehnički izvodljivijim.
Implikacije i opreza
Nalazi mogu imati praktične posledice: mogli bi podstaći ponovnu raspravu o pravilima planetarne zaštite — merama koje sprečavaju međusobno zagađivanje svetova tokom svemirskih misija. Autori upozoravaju da su potrebna dodatna istraživanja (npr. simulacije višestrukih faza putovanja, izloženost vakumu i radijaciji tokom dužeg vremenskog perioda, kao i analiza realnih stena izbačenih u svemir) pre nego što se izvuku čvršći zaključci.
„Ovo je ogroman podatak koji menja način na koji se postavlja pitanje kako život nastaje i kako je nastao na Zemlji,“ rekao je koautor Kaliat Ramesh iz JHU.
Eksperiment, kako navode istraživači, prekinut je tek kada se čelična konstrukcija koja drži ploče raspala — pre nego što su uspeli „uništiti“ bakterije.
Zaključak: Studija proširuje granice poznatog opsega otpornosti života i čini scenarij međuplenetskog prenosa mikroba verovatnijim iz fizičkog aspekta, ali ne dokazuje istorijski poreklo života na Zemlji. Potrebne su dalje, sveobuhvatnije studije kako bi se procenile sve faze takvog putovanja.
Pomozite nam da budemo bolji.
