Petnaest godina nakon Fukušime, Japan postepeno vraća nuklearnu energiju u fokus energetske politike, uz snažan akcenat na bezbednost. Javna podrška raste, naročito među mlađima, dok vlada i industrija rade na restartima reaktora i razvoju sigurnijih dizajna. Ipak, ljudski i sistemski faktori iz 2011. ostaju ključni za buduće odluke.
Sećanja Na Fukušimu Blede — Japan Se Vraća Nuklearnoj Energiji Uz Novi Fokus Na Bezbednost
Seiji Inada, who was part of the government's crisis response team when the nuclear disaster struck in 2011, poses for a photo during an interview with Reuters in front of the prime minister's office in Tokyo, Japan, February 26, 2026. REUTERS/Kim Kyung-Hoon
Takuma Hashimoto imao je tri godine kada je 11. marta 2011. zemljotres i cunami izazvao topljenje reaktora u Fukušimi Daiiči, sat vremena vožnje od njegovog doma. Sada, sa 18 godina, Hashimoto želi da postane deo nove generacije stručnjaka za nuklearnu energiju, verujući da se rizici mogu kontrolisati boljom tehnologijom i procedurama.
Takuma Hashimoto, studying engineering at a technical college, poses for a photo at his school during an interview with Reuters in Iwaki, Fukushima prefecture, Japan, February 22, 2026. REUTERS/Manami Yamada
Zašto se Japan vraća nuklearnoj energiji
Japan, siromašan fosilnim resursima i zavistan od uvoza energije, godinama je oslanjao oko 30% svog elektroenergetskog miks‑a na nuklearne reaktore. Posle Fukušime stav javnosti se naglo promenio, ali u poslednje vreme vlada i deo javnosti ponovo podržavaju ponovna pokretanja — delom zbog energetske bezbednosti, geopolitičkih potresa i rastuće potražnje za strujom (npr. centri za podatke i AI).
Nuclear industry engineer Keiji Matsunaga poses for a photo next an image of Toshiba’s next-generation reactor during an interview with Reuters in Kawasaki, Japan, February 27, 2026. REUTERS/Manami Yamada
Politika, restarti i javno mnjenje
Premijerka Sanae Takaichi, prepoznata po pro‑nuklearnoj politici, nastoji da ubrza restart reaktora i podstakne razvoj novih tehnologija. Ponovno pokretanje jednog reaktora u elektrani Kashiwazaki‑Kariwa u januaru označilo je važan korak, ali od 33 tehnički operativna reaktora samo je 15 ponovo u funkciji.
Takuma Hashimoto, studying engineering at a technical college, poses with his teacher Shigekazu Suzuki and his schoolmate Hikari Aizawa in front of his school during an interview with Reuters in Iwaki, Fukushima prefecture, Japan, February 22, 2026. REUTERS/Manami Yamada
Ljudi i kapaciteti
Iako postoji interes mladih (66% podrške među starosnom grupom 18–29), broj studenata na nuklearnim programima opao je — 177 primljenih 2024. naspram 317 neposredno pre Fukušime i 673 na vrhuncu početkom 1990‑ih. Instituti i vlada finansiraju obuke, ali nedostatak stručnog kadra može usporiti oporavak sektora.
FILE PHOTO: Tokyo Electric Power Company (TEPCO)'s Kashiwazaki Kariwa nuclear power plant, one of the world's largest nuclear facilities, stands along the seaside in Kashiwazaki, Niigata prefecture, Japan December 21, 2025.REUTERS/Issei Kato/File Photo
Šta je naučeno iz 2011.
Istraga iz 2012. utvrdila je ljudske i sistemske propuste: operator TEPCO, regulatori i vlada nisu adekvatno planirali za ekstremne scenarije. Oko 150.000 ljudi je evakuisano, mnogi se nikada nisu vratili. Kao što kaže bivši član kriznog štaba Seiji Inada: „Lekcija 11. marta je poniznost: događaji male verovatnoće se dešavaju. Bitna je uprava.”
Tehničke promene i bezbednosne mere
Industrijski lideri, poput Keijija Matsunage iz Toshibe, kažu da se nove elektrane projektuju s višim bezbednosnim standardima: ojačani krovovi, dodatne pasivne i prirodne sisteme hlađenja i redundantne mere koje smanjuju zavisnost od aktivnih sistema koji su otkazali tokom Fukušime. Cilj je smanjiti rizik od ponavljanja sličnih kaskadnih grešaka.
„Važno je pravilno koristiti nuklearnu energiju, imati mere u slučaju nesreće i razvijati tehnologiju koja će sprečiti da se nesreće dogode,” kaže Hashimoto.
Uprkos promenama u politici i tehnologiji, ostaju duboke posledice iz 2011. — raseljavanja, narušeno poverenje i trajna briga javnosti. Debata se sve više pomera sa emotivnih reakcija na procenu kompromisa između energetske bezbednosti, troškova i rizika.
Pomozite nam da budemo bolji.
