Analiza zagorelih naslaga hrane sa 85 fragmenata keramike otkriva da su evropski lovci‑sakupljači pre 5.000–8.000 godina selektivno kombinovali biljke i životinje u promišljenim obrocima. Studija, obuhvatajući 13 lokaliteta od Danske do Ivanova, pokazuje regionalne razlike (npr. riba + divlja trava vs. riba + amarant). Eksperimentalna kuvanja u replika posudama potvrdila su identifikovane kombinacije i pomogla u tumačenju nalaza.
Šta su jeli ljudi iz kamenog doba? Nova istraživanja otkrivaju rafinirane recepte i regionalne razlike
By analyzing microscopic remnants of burnt food left on pots, researchers now think that Stone Age cooks had complex diets, and even recipes. - Lara González Carretero/University of York et al.
Nova analiza zagorelih naslaga hrane sa keramike pokazuje da su evropski lovci‑sakupljači pre 5.000–8.000 godina bili znatno rafiniraniji u pripremi obroka nego što se ranije verovalo. Umesto nasumičnog "bacanja svega na vatru", pronađeni su selektovani sastavi koji ukazuju na znanje o ukusima i svojstvima biljaka i životinja.
Ključni nalazi
Istraživači su analizirali 85 fragmenata keramike (tzv. "foodcrusts"), od kojih je 58 sadržalo identifikovane biljne ostatke. Materijal potiče sa 13 nalazišta koja se protežu od današnje Danske do Ivanovo oblasti na istoku Rusije. Početna identifikacija biljaka izvedena je pomoću mikroskopske analize ćelijske strukture sačuvanih ostataka.
Selektivnost i regionalne kuhinje
Studija pokazuje da su srednjoneolitski i kasnoneolitski zajednice birale samo određene namirnice za kuvanje — verovatno zbog ukusa, nutritivnih svojstava ili načina pripreme. Zapažene su i jasne regionalne razlike: na granici Ukrajine i Rusije često se javljaju kombinacije slatkovodne ribe i divljih trava, u centralnoj Rusiji su česte kombinacije ribe i amaranta, dok su danski uzorci pokazali upotrebu cvetova amaranta.
Researchers found that some plants, like the viburnum berry shown above, were popular across regions, and they are still used in the modern day. - Lara González Carretero/University of York et al.
Eksperimentalna verifikacija
Da bi proverili hipoteze, tim je u reprodukcijama glinenih posuda eksperimentisao sa nekim rekonstruisanim receptima. Među njima su bili primeri poput šarana i kaline (viburnum/guelder rose) i kombinacija hrastolistnog goosefoot (rod Chenopodium) sa cveklom. Rekonstrukcije su dale savremene uzorke koje su naučnici mogli uporediti sa praistorijskim naslagama.
„Lara González Carretero je pogledala tamo gde drugi nisu — u same naslage zagorele hrane — i pronašla tragove sakupljenih biljaka koji su ranije propuštani,“ rekao je prof. Oliver Craig (Univerzitet u Lidsu).
Značaj za razumevanje ishrane
Rezultati dovode u pitanje prevladavajuću sliku da su ljudi iz kamenog doba bili pretežno orijentisani na lov. Stručnjaci koji nisu učestvovali u studiji, poput Marka Robinsona (Univerzitet u Ekseteru), ističu da ovo otkriće podržava ideju o sofisticiranom pristupu upotrebi biljaka, ali i napominju da i dalje nedostaju detalji o tome kako su se recepti i kulinarske tradicije razvijale tokom vremena.
Veze sa savremenim tradicijama
Neki od identifikovanih sastojaka opstali su do danas — npr. bobice kaline (viburnum/guelder rose) i dalje se koriste u Poljskoj, Ukrajini i Rusiji. Takva kontinuitetna upotreba ukazuje na dugačke kulturne i kulinarske veze u evropskoj istoriji.
Zaključak: Istraživanje objavljeno u PLOS ONE proširuje naše razumevanje praistorijskih ishrana — ne samo šta su ljudi jeli, već i kako su promišljeno birali i kombinovali sastojke. Metodologija analize "foodcrusts" i eksperimentalna arheologija otvorili su novi prozor u svakodnevne prakse lovaca‑sakupljača.
Pomozite nam da budemo bolji.
