Kinaški tim tvrdi da je sintetizovao heksagonalni dijamant, oblik koji bi zbog jačih među-slojnih veza mogao biti značajno tvrđi od kubičnog dijamanta. Ključni dokaz su dodatni difrakcioni pikovi u XRD analizi, a uzorci su dobijeni pri 20 GPa i 1.300–1.900 °C. Rezultati, u kombinaciji sa nezavisnim izveštajima iz 2025, podstiču dalje istraživanje i potragu za ovom fazom u meteoritima.
Heksagonalni dijamant: Najubedljiviji dokaz sinte do sada — kineski tim tvrdi da je sintetizovao tvrđi oblik
Conventional diamond, called cubic diamond, is known as the hardest substance in the world. But researchers think hexagonal diamond could be harder.(Mats Silvan/Getty Images)
Kineski istraživači izvestili su da su prvi put precizno sintetizovali heksagonalni oblik dijamanta — dugo traženi i sporan mineral za koji teorije predviđaju da bi mogao biti značajno tvrđi od uobičajenog kubičnog dijamanta.
Šta je heksagonalni dijamant i zašto je važan?
Konvencionalni dijamant ima kubnu kristalnu strukturu u kojoj se atomski slojevi ponavljaju na svaka tri sloja. Heksagonalni dijamant (poznat i kao lonsdaleit od otkrića 1967. u meteoritima) ima drugačiji raspored — obrazac koji se ponavlja na svaka dva sloja — što dovodi do kraćih i jačih veza između slojeva. Teoretski, zbog tih razlika, heksagonalni dijamant bi mogao biti i do 50% tvrđi od kubičnog oblika.
Kako su uzorci dobijeni?
Tim koji su vodili Chongxin Shan i saradnici počeo je od visoko orijentisanog pirolitičkog grafita, koji su sabili između nakovnja od volfram-karbida pri pritisku od 20 GPa i temperaturama 1.300–1.900 °C. Tako su proizveli milimetarske uzorke materijala za koje sada tvrde da su heksagonalni dijamant.
Ključni dokazi: rendgenska difrakcija
Kontroverza oko postojanja heksagonalnog dijamanta često je bila posledica interpretacije rendgenske difrakcije (XRD). Jako defektovan kubični dijamant može dati sličan difrakcioni obrazac kao heksagonalni, pa su potrebni određeni dopunski difrakcioni pikovi da bi se struktura pouzdano dokazala. Prema recenzentima rada, nova studija pokazuje upravo te karakteristične dodatne pikove, što znatno povećava verodostojnost tvrdi.
„Postoji stotine tvrdnji, ali ovo je prvo veoma precizno karakterisanje ovog neuhvatljivog materijala,” kaže Oliver Tschauner, koji je recenzirao rad.
Fizikalna svojstva i ograničenja
Testovi su pokazali da su uzorci krutiji, otporniji na oksidaciju i blago tvrđi od običnog kubičnog dijamanta. Međutim, istraživači i nezavisni timovi iz 2025. napominju da tragovi kubičnog dijamanta u uzorcima mogu umanjiti merenu tvrdoću — čista heksagonalna faza bi, verovatno, bila još tvrđa.
Širi kontekst i implikacije
Drugi nezavisni timovi su prošle godine prijavili slične rezultate, što zajedno sa novom studijom sve snažnije ukazuje da se heksagonalni dijamant može reproducirati u laboratoriji. To takođe podstiče ponovna ispitivanja meteoritnih uzoraka: ako se heksagonalni dijamant može stvoriti uslovima sličnim udarnim talasima, moguće je da je prisutan i u prirodi.
Ako se potvrdi i poboljša pročišćenost faze, materijal bi mogao naći primenu u reznim alatima, materijalima za upravljanje toplotom i kvantnom senzovanju.
Članak je reproduciran uz dozvolu i prvi put je objavljen 4. marta 2026. godine.
Pomozite nam da budemo bolji.
