Kratak pregled: Države Zaliva, i pored iranskih napada na energetsku infrastrukturu i plovni saobraćaj kroz moreuz Hormuz, biraju uzdržanost kako bi zaštitile teritoriju i sprečile širu eskalaciju. ACLED je zabeležio najmanje 25 napada od 28. februara, dok regionalni lideri kombinuju odbrambene mere i diplomatiju — zabrinutost zbog širenja sukoba i poverenja u američku podršku utiče na njihov oprez.
Zašto države Zaliva ostaju uzdržane nakon iranskih napada — kako izbegavaju širi sukob
A plume of smoke rises from the Zayed Port following a reported Iranian strike in Abu Dhabi on March 1, 2026. Iran's retaliatory missile and drone campaign in the Gulf has killed three people and wounded 58 in the United Arab Emirates since it began, Emirati authorities said on March 1, the day after the U.S. and Israel launched a nationwide attack on Iran killing its supreme leader.(Getty Images)
Dok Iran širi napade u regionu Persijskog zaliva, nekoliko država koje su direktno pogođene i dalje odbija da uđe u otvoreni sukob, birajući uzdržanost, odbranu teritorije i diplomatske kanale kako bi sprečile širu eskalaciju i šok na globalnim tržištima energenata.
Foreign workers look at a tall plume of black smoke ascends following an explosion in the Fujairah industrial zone on March 3, 2026. Iran's strikes on Gulf neighbors since February 28, following the U.S.-Israeli attack, forced the UAE to shut its airspace, blindsiding travelers who thought they were headed to one of the region's safest holiday destinations.
Šta se dogodilo
Posle niza vazdušnih i drugih udara na iranske objekte koji su pripisani SAD i Izraelu, Teheran je proširio odmazdu na ciljeve u Zalivu — uključujući energetsku infrastrukturu i pomorski saobraćaj kroz moreuz Hormuz. Analitička baza ACLED zabeležila je najmanje 25 napada na brodove i udara na infrastrukturu u regionu od 28. februara.
Firefighters work in Muharraq, Bahrain, after reported Iranian strikes triggered a fire at fuel tanks near the airport, on Thursday, March 12, 2026.
Zašto Zalivci ne odgovaraju ofanzivom
Više faktora objašnjava zašto države Zaliva biraju oprez:
Iranian flags fly as fire and smoke from an Israeli attack on Sharan Oil depot rise, following Israeli strikes on Iran, in Tehran, Iran, June 15, 2025.
Prioritet odbrane i stabilnosti: Vlade tvrde da je primarni cilj zaštita sopstvene teritorije i sprečavanje šireg sukoba koji bi ugrozio regionalnu bezbednost i snabdevanje energijom.
Strah od eskalacije: Regionalni lideri se plaše da bi uključivanje i jedne zemlje moglo brzo da uvuče čitav region u rat, naročito unutar okvira Saveta za saradnju zalivskih država (GCC).
Sumnja u dugoročnu pouzdanost SAD: Bivši komandanti tvrde da su ciklične politike Vašingtona umanjile poverenje među partnerima, pa zemlje ne žele da preuzmu otvorene ofanzivne obaveze bez jasnih garancija.
Stavovi i upozorenja stručnjaka
Američki i regionalni analitičari ukazuju da su mnoge akcije država Zaliva bile usmerene na odbranu i zaštitu pomorskih puteva, a ne na proširenje sukoba. Neki penzionisani komandanti upozoravaju da ciljanje ključne infrastrukture — poput naftnih polja ili postrojenja za desalinizaciju — može nagnati po jednu ili dve države da podrže ofanzivnije mere zajedno sa SAD.
An Islamic Revolutionary Guard Corps speedboat sails in the Persian Gulf during an IRGC marine parade marking Persian Gulf National Day near the Bushehr nuclear power plant in Bushehr, Iran, on April 29, 2024.
Rijad, Doha i drugi centri moći u regionu takođe jačaju diplomatske napore i posredništvo (npr. preko Omana) kako bi omogućili deeskalaciju.
Potencijalne posledice
Analitičari upozoravaju da bi širi sukob doveo do velikih poremećaja na tržištu nafte — neke procene spominju cene i iznad 150 USD po barelu ako se napadi na proizvodne kapacitete nastave ili eskaliraju.
Zaključak
Za sada države Zaliva ostaju fokusirane na odbranu, diplomatsko rešenje i sprečavanje šire eskalacije, ali rizici ostaju. Dalji razvoj će zavisiti od sposobnosti međunarodnih i regionalnih aktera da stabilizuju situaciju pre nego što incidente prerastu u otvoreni rat.
Napomena: ACLED je izvor podataka o broju napada; izjave su prenete od zvaničnika i analitičara citiranih u izveštaju.
Pomozite nam da budemo bolji.
