Studija na miševima otkriva da vrlo mali broj živih bakterija iz creva može dopreti do mozga putem vagusnog nerva, bez detekcije u krvi. Blokada vagusa značajno smanjuje prisustvo bakterija u mozgu, a povratak na normalnu ishranu dovodi do opadanja detektabilnih nivoa. Nalazi su značajni, ali ograničeni na modele na životinjama i nije još dokazano da takva translokacija izaziva bolest kod ljudi.
Bakterije iz creva mogu dopreti do mozga putem vagusnog nerva, pokazala studija na miševima
(mr.suphachai praserdumrongchai/iStock/Getty Images)
Novo istraživanje na miševima sa Emory University ukazuje da vrlo mali broj živih bakterija iz creva može da dospe u mozak prelazeći putem vagusnog nerva — glavne nervne veze između creva i mozga. Nalazi otvaraju mogućnost da se komunikacija creva i mozga ponekad odvija direktno preseljenjem mikroba, ali rezultatima treba pristupiti oprezno jer su studije rađene na životinjama.
Glavni nalazi
Istraživači su koristili modele miševa kod kojih je izazvano „propuštanje creva" — uključujući životinje na visokomasnoj ishrani i genetski modele koji oponašaju odlike Alchajmerove i Parkinsonove bolesti. U mozgu su detektovali vrlo mali broj bakterija koje se podudaraju sa mikrobiomom creva, pri čemu te bakterije nisu bile prisutne u krvi.
The researchers determined that bacteria were most likely traveling to the brain through the vagus nerve. (Thapa et al.,PLOS Biol., 2026)
Dalja eksperimentalna ispitivanja su pokazala da blokada vagusnog nerva značajno smanjuje prisustvo bakterija u mozgu, što sugeriše da vagus može služiti kao fizički put za ovu vrstu translokacije. Kada su miševi vraćeni na normalnu ishranu, nivoi bakterija u mozgu pali su ispod detektabilnog praga, što ukazuje na potencijalnu reverzibilnost efekta.
Ograničenja i značenje
Iako je studija dala neke od najjasnijih dokaza za direktan put creva→vagus→mozak u miševa, postoji nekoliko važnih ograničenja: broj bakterija koji dopiru do mozga bio je izuzetno mali i nije jasno da li takav nivo može da izazove upalu ili kliničku bolest. Takođe, podaci iz miševa ne moraju biti direktno prenosivi na ljude.
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
„Ovi podaci ukazuju na aksu bakterijske translokacije od creva do mozga, pod uticajem ishrane i genetskih faktora, i zaslužuju dalja ispitivanja da se utvrdi da li se fenomen javlja i kod ljudi,“ navode autori studije.
Ranija istraživanja su već nalazila tragove bakterijskih komponenti u mozgovima ljudi sa neurodegenerativnim bolestima, ali ovo je jedno od prvih istraživanja koja beleže prisustvo živih mikroba u mozgu živih životinja i impliciraju nervni put kao mogući mehanizam.
Implikacije za terapiju i dalje istraživanje
Ako se slični fenomeni potvrde kod ljudi, to bi moglo pomeriti fokus preventivnih i terapijskih pristupa — sa centralnog nervnog sistema ka intervenisanju u crevnom mikrobiomu i smanjenju propustljivosti creva. Ipak, pre nego što se razmisli o tretmanima, potrebno je dokazati da ovakva bakterijska translokacija može izazvati upalu ili doprineti razvoju bolesti.
Rad je objavljen u časopisu PLOS Biology. Buduća istraživanja treba da utvrde koja vrsta bakterija ima sposobnost za translokaciju, mehanizme preživljavanja u nervnom tkivu i da li slični fenomeni postoje kod ljudi.
Pomozite nam da budemo bolji.
