Ukratko: Istraživači su otkrili da se kod pitona posle obroka u krvi javlja molekul pTOS koji prelazi u mozak i u miševima značajno prigušuje apetit bez uobičajenih nuspojava. Hronično doziranje smanjilo je telesnu masu za ~9% kod gojaznih miševa u 28 dana. Ljudski podaci pokazuju mnogo slabiji porast pTOS-a (2–5×), receptor nije poznat, pa su potrebna dalja istraživanja pre primene na ljude.
Molekul iz krvi pitona (pTOS) prigušuje apetit kod miševa — bez tipičnih nuspojava
A molecule in python blood that rises 1,000-fold after feeding and suppresses appetite in mice without the side effects of GLP-1 drugs like Ozempic. (CREDIT: Patrick Campbell/CU Boulder)
Otkrivenje iz prirode: Istraživači sa University of Colorado Boulder, Stanforda i Baylor univerziteta identifikovali su u krvi pitona molekul para-tiramin-O-sulfat (pTOS) koji posle obroka raste više od 1.000× (oko 100.000%) i prelazi u mozak, gde u eksperimentima na miševima smanjuje apetit bez uobičajenih neželjenih efekata povezanih sa nekim lekovima za mršavljenje.
Professor Leslie leinwand, left, and PhD candidate Skip Maas look on at Maas’s pet pythons during their visit to the lab. In addition to keeping pet pythons, Maas studies python metabolism. (CREDIT: CU Boulder)
Kako nastaje pTOS
Tim je analizirao krvne uzorke iz ball i birmanskih pitona uzetih ubrzo posle hranjenja i identifikovao 208 metabolita koji rastu posle obroka — pTOS je dominirao. Mehanizam sinteze je sledeći: crevne bakterije konvertuju amino-kiselinu tirozin u tiramin, a jetrene sulfotransferaze dodaju sulfatnu grupu, stvarajući pTOS. Kada su zmijama dati antibiotici, postprandijalni skok pTOS-a je gotovo nestao, a davanje tirozina ga je ponovo podiglo.
Bull pythons. (CREDIT: Patrick Campbell/CU Boulder)
Kako deluje u mozgu
Kod miševa pTOS se lako pojavio u cerebrospinalnoj tečnosti (više od 12× nivoa u krvi) i aktivirao je neurone u ventromedijalnom hipotalamusu — delu mozga koji reguliše apetit i energetsku ravnotežu. Hemogenetsko „utišavanje" tih neurona blokiralo je efekte pTOS-a, što potvrđuje da je dejstvo specifično i zavisno od tog nervnog kruga.
Anatomical location (left) and representative immunofluorescence section (right) of pTOS-activated neurons in the VMH in 10-week-old male mice after treatment with vehicle or pTOS. (CREDIT: Nature Metabolism)
Rezultati u životinjskim modelima
- Jednokratne doze su smanjile unos hrane kod mršavih i gojaznih miševa.
- Hronično dnevno doziranje 28 dana dovelo je do prosečnog gubitka telesne mase od ~9% kod gojaznih miševa u odnosu na kontrolu.
- Nezabeležene su promene u potrošnji energije, lokomotornoj aktivnosti ili unosu vode, niti je primećeno uslovljeno izbegavanje ukusa (test za mučninu) ili smanjenje preferencije za šećer.
Ograničenja i sledeći koraci
Ljudi proizvode pTOS, ali posle obroka povišenje je daleko skromnije (obično 2–5×) u odnosu na pitone. Jedna studija nije registrovala postprandijalni porast pTOS-a kod osoba sa predijabetesom ili tip 2 dijabetesom, što može ukazivati na kompromitovan signalni put kod metaboličkih bolesti. Konkretni receptor preko kojeg pTOS deluje u ventromedijalnom hipotalamusu još nije identifikovan, pa su dizajn lekova i procena bezbednosti u ljudi trenutno spekulativni.
Širi značaj
Autori ističu metodološki značaj: proučavanje fizioloških ekstremuma (pitoni, trkački konji) otkriva molekule koje standardni modeli poput miševa i pacova ne pokazuju. Tim je osnovao startup Arkana Therapeutics za dalja istraživanja i komercijalni razvoj. Pored pTOS-a, istraživači planiraju da katalogizuju i ispituju preostalih >200 metabolita koji naglo rastu posle obroka kod pitona — neki od njih mogli bi biti povezani sa očuvanjem mišićne mase tokom dugog posta.
Zaključak: pTOS je intrigantan prirodni molekul sa jakim apetit-supresivnim efektom u miševima i bez uočenih nuspojava u tim modelima, ali pre nego što se posmatra potencijal kao terapija za ljude neophodna su dodatna istraživanja, identifikacija receptora i sigurnosne studije.
Pomozite nam da budemo bolji.
