Iranski vojni sistem je koncipiran da preživi sukob sa SAD i Izraelom: upija udarce i nastavlja operacije. Nakon početka Operation Epic Fury, SAD navode da je pogođeno preko 9.000 ciljeva i izvedeno preko 9.000 borbenih letova, dok su iranski raketni i dronski napadi pali za 73–86%. Ipak, analitičari upozoravaju da Teheran i dalje poseduje oko trećine raketnih kapaciteta, može da delimično utiče na pomorski saobraćaj i širi uticaj putem proxy snaga.
Iza kulisa iranske vojske: kako je sistem građen da preživi, a ne da pobedi
Inside Iran’s military: missiles, militias and a force built for survival
Iranska vojska nije projektovana da pobedi u otvorenom konvencionalnom sukobu sa SAD ili Izraelom, već da preživi takav sukob — upije udarce i nastavi borbu tokom vremena, ocenjuju stručnjaci.
Iran’s military is not designed to win a conventional war against the United States or Israel: It is designed to survive one, experts say.(Reuters Photos)
Obim udara i zvanične procene
Prema informativnom listu U.S. Central Command od 23. marta 2026., od početka Operation Epic Fury pogođeno je više od 9.000 ciljeva, uz više od 9.000 borbenih letova. Ciljevi su navodno uključivali raketne lokacije, protivvazdušne sisteme, komandna mesta Islamske revolucionarne garde (IRGC) i pogone za proizvodnju oružja.
At the heart of Iran’s military system is a deliberate dual structure: the conventional army, known as the Artesh, and the Islamic Revolutionary Guard Corps.
"Ciljamo i eliminišemo iranske balističke raketne sisteme … uništavamo Iransku mornaricu … i osiguravamo da Iran ne može brzo da obnovi svoje kapacitete", rekao je predsednik Zajedničkog štaba, general Dan Caine.
Šta pokazuju brojke o raketama i dronovima
SAD prijavljuju značajan pad iranskih napada: balistički udari su, prema američkim ocenama, smanjeni čak do ~86%, a lansiranja dronova za oko 73%. Ipak, analitičari upozoravaju da je pad dostigao plato i da Iran i dalje zadržava značajan, delimično funkcionalan arsenal.
A big banner depicting Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei is placed next to a ballistic missile in Baharestan Square in Tehran, Iran, in 2024.
Analitičari navode da američke procene sugerišu kako otprilike trećina iranskih raketnih kapaciteta i dalje ostaje operativna, uključujući sposobnosti da gađaju ciljeve na više od 2.000 km.
The Iranian Revolutionary Guard's navy commander Alireza Tangsiri, who was killed by the Israelis on March 26, 2026, at an exhibition in the southern port city of Bandar Abbas, Iran, in 2024.
Dvostruka struktura: IRGC i Artesh
Srž iranskog sistema čini namerna podela između konvencionalne vojske (Artesh) i Islamske revolucionarne garde (IRGC). Dok Artesh ima zadatak da štiti granice i vodi regularne operacije, IRGC predstavlja ideološki i politički oslonac režima, često sa prioritetnim pristupom budžetu i opremi.
A Fighter aircraft is seen at the first underground air force base, called "Eagle 44" at an undisclosed location in Iran, in this handout image obtained Feb. 7, 2023.
"IRGC je duboko ideološka pretorijanska garda", kaže Nicholas Carl, dok ekspert Danny Citrinowicz ističe da IRGC dobija bolje plate i opremu.
Pomorska komponenta i asimetrična pretnja
Pentagon navodi da je više od 140 iranskih plovila oštećeno ili uništeno, ali analitičari upozoravaju da iranska pomorska moć nikada nije zavisila od velikih brodova. IRGC mornarica se oslanja na asimetrične sposobnosti: brze čamce, mine, protubrodske rakete i napadačke dronove, koji mogu da remete pomorski saobraćaj i selektivno blokiraju prolaz kroz Hormuški moreuz.
Iranian soldiers take part in a military parade during a ceremony marking the country's annual army day April 17, 2024, in Tehran, Iran.
Regionalni uticaj kroz proxy snage
Quds Force IRGC-a širi iranski uticaj kroz obezbeđivanje liderstva, logistike, obuke i naoružanja saveznicima kao što su Hezbolah, Hamas i Hutiji. Taj „Axis of Resistance“ omogućava Teheranu da regionalizuje konflikt i ugrozi interese širokog spektra aktera u regionu.
Vazdušni i kopneni kapaciteti
Iranska avijacija je godinama ograničavana sankcijama i zastarelom opremom, pa nije bila centralni stub strategije. Umesto toga, Iran se oslanja na rakete, dronove i višeslojnu odbranu. Kopnene snage (Artesh) ostaju uglavnom netaknute jer nije bilo invazije na iransku teritoriju, ali se primetite sve veće korišćenje bespilotnih sistema i taktičkih promena.
Zaključak: slaboća ali i trajna pretnja
Iako su Iranu naneti udarci i značajno su oslabljene neke sposobnosti, snaga je projektovana za izdržljivost i opstanak. Iran zadržava dovoljno kapaciteta da nastavi da lansira rakete, izvršava napade jednorazovnim dronovima, remeti pomorski saobraćaj i podržava proxy snage u regionu — što znači da ostaje strateški relevantan i potencijalno opasan faktor za regionalnu i globalnu bezbednost.
Izvori: Informativni list U.S. Central Command (23.03.2026.) i izjave zvaničnika iz Pentagona; analize istraživača spomenutih u tekstu.
Pomozite nam da budemo bolji.
