Nova istraživanja pokazuju da humak Raknehaugen, najveći predistorijski humak u Skandinaviji, najverovatnije nije grobnica već kolektivni ritualni objekat. LiDAR-skeniranje otkrilo je ožiljak klizišta povezan sa Dust Veil Event-om iz 536. godine, a radiokarbonsko datiranje smešta izgradnju humka oko 551. godine. Struktura humka, ~25.000 trupaca i stariji fragmenti kremacije ukazuju na zajednički ritualni odgovor na katastrofu.
Raknehaugen Nije Grobnica — Ogroman Humak Otkriva Kolektivni Ritual Posle Katastrofe
An Archaeologist Discovered a Mound’s True PurposeWikimedia Commons
Raknehaugen, najveći predistorijski humak u Skandinaviji, dugo je smatran grobnim spomenikom plemića iz kasnog gvozdenog doba. Nova analiza koju je vodio Lars Gustavsen iz Norwegian Institute for Cultural Heritage Research drastično menja tu interpretaciju: humak od zemlje i drvenih elemenata najverovatnije je bio kolektivni ritualni objekat podignut u odgovoru na lokalnu katastrofu.
Nova interpretacija i dokazi
Gustavsenova studija, objavljena u European Journal of Archaeology, pokazuje da je humak podignut oko 551. godine n.e. — otprilike petnaest godina nakon niza klimatskih poremećaja poznatih kao Dust Veil Event koji je započeo 536. godine. LiDAR-skeniranje okolnog terena otkrilo je veliki ožiljak klizišta tačno kod lokacije humka, što ukazuje da je zajednica reagovala na lokalno klizište koje je verovatno uništilo kuće, njive i možda odnelo živote.
Arhitektura humka i stariji nalazi
Izvorni humak bio je impozantan: preko 15 metara visine i oko 77 metara u prečniku. Sastojao se od slojeva gline i peska i uključiovao je oko 25.000 drvenih trupaca postavljenih u obliku nalik šatoru. Mnogi trupci bili su polomljeni (ne isečeni), a neki su sačuvani sa korenom, što sugeriše da su korišćeni ostaci drveća i ruševina nastalih klizištem.
U slojevima humka pronađeni su fragmenti kremacije, ali su datirani na najmanje 1.500 godina pre izgradnje humka, što ukazuje na sekundarno uklapanje starijeg materijala umesto da humak predstavlja jedinstvenu grobnicu.
„Predlažem da se gradnja razume ne kao mortuaryjna komemoracija ili demonstracija statusa, već kao ritualni čin izveden u odgovoru na kataklizmični događaj“, piše Gustavsen.
Šta ovo znači za arheologiju
Preformulisanje Raknehaugena kao aktivnog elementa u svetom pejzažu pomera fokus sa elitnih, grobnih obreda na kolektivne rituale, materijalnost i odnos zajednice prema promenjenom pejzažu. Umesto da bude simbol jednog moćnika, humak izgleda kao zajednički odgovor — pokušaj obnove društvenog i kosmološkog poretka nakon katastrofe.
Zaključak: Raknehaugen sada najverovatnije treba čitati kao monumentalni ritualni poduhvat zajednice pogođene klizištem i širim klimatskim promenama u 6. veku, a ne kao grobni kompleks jedne elite.
Pomozite nam da budemo bolji.
