Novo istraživanje objedinilo je 519 fMRI snimaka iz 11 skupova podataka (267 učesnika) i otkrilo zajednički "neuronalni otisak" pet psihodelika: psilocibin, LSD, mezkalin, DMT i ajahuaska. Glavni nalazi uključuju pojačanu komunikaciju između različitih moždanih mreža i selektivno smanjenje povezanosti unutar nekih mreža, uz promene u subkortikalnim strukturama. Autori ističu potrebu za standardizovanim, većim ispitivanjima kako bi se potvrdile kliničke implikacije.
Međunarodna Studija Otkriva Zajednički „Neuronalni Otisak" Pet Psihodelika
(TrueCreatives/Canva)
Rastući broj istraživanja ispituje potencijal psihodelika u lečenju depresije i drugih poremećaja. Novo međunarodno istraživanje, objavljeno u Nature Medicine, ukazuje na zajednički „neuronalni otisak“ kod pet dobro poznatih psihodelika: psilocibina, LSD-a, mezkalina, DMT-a i ajahuaske.
Šta su istraživači uradili?
Tim je objedinio postojeće fMRI snimke iz 11 nezavisnih skupova podataka, obuhvatajući ukupno 267 učesnika iz pet zemalja i 519 snimaka mozga. Cilj je bio da se uporede obrasci moždane aktivnosti izazvani različitim supstancama i otkriju zajedničke neurobiološke karakteristike.
The researchers looked at the interconnectedness of brain regions across all the participants. (Girn et al.,Nat. Med., 2026)
Glavni nalazi
Istraživači su identifikovali dva ponovljiva obrasca:
- Pojačana međumrežna komunikacija između kortikalnih mreža koje upravljaju višim kognitivnim funkcijama i regija za vid i dodir, što može objasniti intenzivne senzorne i perceptivne promene tokom efekta supstanci.
- Selektivno slabljenje povezanosti unutar određenih mreža, uz promene u subkortikalnim strukturama poput kaudata, putamen-a i cerebeluma, koje su povezane sa koordinacijom percepcije i akcije.
"Ovo je proboj u načinu na koji razmišljamo o psihodeličnim lekovima," kaže Danilo Bzdok sa McGill University. "Prvi put pokazujemo da postoji zajednički imenilac među drogama koje smo dosad smatrali potpuno odvojenim."
Analiza je takođe pokazala da su psilocibin i LSD imali najsličnije neuralne obrasce, što se poklapa sa njihovom hemijskom sličnosti i subjektivnim efektima koje izazivaju.
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
Ograničenja i naredni koraci
Autori upozoravaju da su izvorni skupovi podataka heterogeni — različite metode, doze, protokoli i vreme snimanja — što može uticati na rezultate. Sljedeći korak je provođenje standardizovanih studija na većim uzorcima kako bi se potvrdili i precizirali uočeni obrasci.
Studija nije direktno testirala terapeutske primene, ali otkrića pomažu u razumevanju neurobiologije halucinacija i mogu ubrzati razvoj psihodeličnih pristupa u kliničkoj primeni. Ranija preliminarna istraživanja su takođe povezivala psihodelike sa modulacijom imunog sistema, promenama raspoloženja i drugim široko rasprostranjenim efektima, ali te tvrdnje zahtevaju dodatnu validaciju.
Zaključak: Objedinjena analiza fMRI podataka ukazuje na to da različiti psihodelici mogu izazvati zajedničke promene u funkcionalnoj povezanosti mozga — pojačanu komunikaciju između mreža i selektivne promene unutar mreža — što otvara put standardizovanim, većim ispitivanjima i potencijalnim terapijskim primenama.
Pomozite nam da budemo bolji.
