U arhivi IFAO u Kairu identificiran je papirusni fragment star ~2.000 godina koji sadrži 30 ranije neobjavljenih stihova Empedokla iz Physica. Nathan Carlig je dokument označio kao P.Fouad inv. 218, a prevod i komentar objavljeni su u knjizi L'Empédocle du Caire. Tekst razrađuje teorije o efuzijama čestica i percepciji vida, ukazujući na moguć uticaj na Plutarha, Platona, Teofrasta, Aristofana i Lukrecija. Nalaz otvara nove pravce za razumevanje razvoja grčke filozofije.
Otkriven „izgubljeni“ fragment Empedokla u Kairu — 30 ranije neobjavljenih stihova iz Physica
The papyrus containing work by Empedocles.(IFAO/Cover Images)
Na fragmentu papirusnog lista starom oko 2.000 godina, sačuvanom u arhivi Francuskog instituta za orijentalnu arheologiju (IFAO) u Kairu, identifikovan je tekst koji pripada antičkom filozofu Empedoklu. Nalaz otkriva 30 dosad neobjavljenih stihova iz njegovog glavnog poetskog dela Physica, što omogućava neposredno čitanje filozofovog glasa nakon vekova oslanjanja na posredne izvore.
Otkrivanje i identifikacija
Papyrolog Nathan Carlig sa Univerziteta u Liègeu prepoznao je dokument označen kao P.Fouad inv. 218 i utvrdio da je on deo Physica. Prvo izdanje, prevod i komentar novootkrivenih stihova objavljeni su u knjizi L'Empédocle du Caire, urednika Nathana Carliga, Alaina Martina i Oliviera Primavesija.
Šta tekst sadrži
Novootkriveni pasus bavi se teorijama o efuzijama čestica (tzv. effluvia) i mehanizmima senzorne percepcije, s naročitim naglaskom na vid. Jezički i konceptualni detalji upućuju na sofisticiran pristup objašnjenju kako se čula i objekti međusobno odnose, što daje novi uvid u Empedoklovu prirodno-filozofsku misao.
Mogući uticaji i veze
Analiza ukazuje da je fragment mogao poslužiti kao neposredan izvor za pasus kod Plutarha iz 2. veka, a istraživači prepoznaju i moguće uticaje na jednog Platona, delo Teofrasta iz 4. veka p.n.e., kao i dosad neprimećene odjeke u radovima Aristofana i rimskog pesnika i filozofa Lukrecija. Nalaz takođe potvrđuje da se Empedokle može posmatrati kao rani mislilac koji je formulisao ideje bliske atomističkom pogledu na materiju.
Značaj za istoriju filozofije
"Do sada je naše poznavanje Empedokla zavisilo pretežno od fragmentarnih i posrednih citata. Ovaj papirus nam omogućava da čitamo filozofa iz prve ruke," kaže Carlig.
Istraživači upoređuju važnost nalaza sa otkrićem originalnih stranica nekog velikog književnika čija su dela bila poznata samo iz fragmenata — analogija koja ilustruje koliko nova stranica može promeniti tumačenje čitavog opusa.
Kontekst i dalje perspektive
Delovi istog svitka nalaze se i u Strazburu, ali je P.Fouad inv. 218 zasad jedina kompletna stranica iz te sekcije Physica. Objavljeni prevod i komentar otvaraju nove pravce za proučavanje Empedoklovih teza, njihove pozicije u razvoju grčke filozofije i njihovih odnosa s prethodnim i kasnijim misliteljima.
Zaključak: Otkriće papirusnog fragmenta predstavlja značajan doprinos proučavanju pre-sokratske filozofije jer omogućava direktan uvid u Empedoklov jezik i koncepte, i potencijalno preuređuje razumevanje istorije filozofske misli u antičkoj Grčkoj.
Pomozite nam da budemo bolji.
