Velika studija koja je analizirala skoro 16.000 drevnih genoma iz Zapadne Evrazije i više od 6.000 modernih uzoraka identifikovala je 479 genetskih varijanti pod snažnom selekcijom u poslednjih ~10.000 godina. Među otkrićima su varijante gena MC1R povezane sa crvenom kosom i svetlom kožom, za koje se pretpostavlja da su mogle biti selektovane zbog bolje apsorpcije vitamina D. Autori upozoravaju na oprez pri tumačenju i pozivaju na dalja istraživanja; studija je objavljena u Nature, a metode su javno dostupne.
Zašto Su Crvena Kosa i Svetla Koža Bile Selektovane? Novo Istraživanje Na 16.000 Drevnih Genoma
(Westend61/Getty Images)
Novo veliko istraživanje pokazuje da su određene genetske varijante — uključujući one povezane sa crvenom kosom i svetlom kožom — bile među onima na koje je prirodna selekcija snažno uticala u poslednjih ~10.000 godina. Analiza obuhvata skoro 16.000 drevnih genoma iz Zapadne Evrazije i genetske podatke više od 6.000 savremenih osoba, što je omogućilo otkrivanje stotina ranije neprepoznatih signala selekcije.
The regions from which ancient and recent human DNA samples were studied in this work. (Akbari et al.,Nature, 2026)
Velika baza podataka i nova metoda
Autori, predvođeni istraživačima sa Harvard University, primenili su novu računarsku metodu koja prati porast i pad frekvencija genetskih varijanti kroz vreme. Metoda koristi odnose među drevnim i modernim genomima kako bi smanjila lažne signale nastale zbog migracija, mešanja populacija ili slučajnosti, a ne zbog stvarnog selektivnog pritiska.
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
Glavni nalazi
U odnosu na ranija istraživanja koja su identifikovala tek oko 21 mesto pod selekcijom u poslednjih ~10.000 godina, ova studija otkriva 479 varijanti sa jasnim znakovima pozitivne ili negativne selekcije. Među njima su varijante povezane sa bojom kose i kože, ali i varijante koje danas koreliraju s rizikom od bolesti i psihijatrijskim osobinama.
The researchers foundMC1Rvariants that had been naturally selected. (Akbari et al.,Nature, 2026)
MC1R, crvena kosa i hipoteza o vitaminu D
Autori posebno ističu varijante gena MC1R, koje su snažno povezane sa crvenom kosom i svetlom kožom. Jedna od vodećih hipoteza glasi da je svetla koža bila selektovana zato što efikasnije apsorbuje vitamin D iz sunčeve svetlosti — što je postalo važnije nakon prelaska sa lova na poljoprivredu i smanjenja unosa životinjskih izvora vitamina D u ishrani.
"Ovaj rad udvostručuje obim literature o drevnoj ljudskoj DNK," kaže genetičar David Reich (Harvard University), ističući rastuću moć velike baze drevnih genoma.
Oprez pri tumačenju
Istraživanje ne dokazuje definitivno uzrok selekcije — autorima su potrebne dodatne studije da potvrde mehanizme. Povezanost gena i osobina može biti kompleksna: neki geni deluju u grupama, neki signali dolaze i prolaze kroz vreme, a moderni način života nema uvek analog u prošlosti.
"Sa novim tehnikama i velikim količinama drevnih genetskih podataka, možemo pratiti kako je selekcija oblikovala biologiju gotovo u realnom vremenu," kaže genetičar Ali Akbari (Harvard University).
Studija je objavljena u časopisu Nature, a autori su javno podelili svoje analitičke metode kako bi druge grupe mogle da primene pristup na genomima iz drugih regija sveta — što može doprineti boljem razumevanju evolucije i savremenih rizika od bolesti.
Zaključak: Iako se ne radi o konačnoj priči, ovo istraživanje jasno pokazuje da je ljudska evolucija nastavila da deluje u poslednjih deset milenijuma i da velike baze drevne DNK omogućavaju otkrivanje suptilnih ali važnih promena u našem genomu.
Pomozite nam da budemo bolji.
