U kratkom nizu napada pored Somalije oteta su najmanje tri broda, uključujući tanker sa 18.000 barela nafte i teretnjak sa cementom. Maritime Security Centre – Indian Ocean apeluje na visoku pripravnost za plovila do 150 nautičkih milja od obale između Mogadiša i Hafuna. Analitičari upozoravaju da bi trajni povratak piraterije mogao dodatno destabilizovati ključne trgovačke rute i ojačati finansijske veze ekstremističkih grupa.
Porast Straha Od Piraterije: Tri Broda Oteta Pored Somalije, Upozorenje Za Zone Do 150 NM
Pirati su u kratkom nizu napada oteli najmanje tri broda u vodama pored Somalije, što je pojačalo zabrinutost da se naoružani pomorski napadi mogu vratiti u region koji je decenijama bio globalno žarište piraterije.
Detalji incidenata
Maritime Security Centre – Indian Ocean (MSCI) i službe za praćenje bezbednosti navode da je među otetim plovilima teretni brod sa cementom pod zastavom Svetog Kristifa i Nevisa, koji je isplovio iz Egipta ka Mombasi, kao i indijski dhow i ribarski brod. Prema izveštajima, devet naoružanih krijumčara ukrcalo se na teretnjak i preuzelo kontrolu. Jedan od najznačajnijih napada dogodio se 21. aprila kada je otet tanker koji je prevozio oko 18.000 barela sirove nafte u vodama između Hafuna i Bandarbeyle u regionu Puntland. Pokušaj otmice zabeležen je i 23. aprila.
Upozorenja i mere
MSCI je pozvao sve brodove da budu u visokom stepenu pripravnosti, naročito unutar zone do 150 nautičkih milja od somalijske obale između Mogadiša i Hafuna. Međunarodne pomorske agencije i regionalne flote prate situaciju i povećavaju nivo nadzora u tom području.
Geopolitički kontekst i rizici
Analitičari upozoravaju da bi ponovni, dugotrajniji talas piraterije dodatno ugrozio ključne trgovačke rute, koje su već pod pritiskom zbog poremećaja u Hormuškom moreuzu i napada snaga povezanih sa Iranom (Huti) kod prolaza Bab el-Mandeb. Critical Threats Project pri American Enterprise Institute navodi da bi intenzivnija piraterija mogla omogućiti finansijsku korist grupama kao što je al Shabaab i ojačati njihove veze sa drugim oružanim grupama.
"Sustained piracy off the Somali coast would degrade security in another vital global shipping lane amid the fallout from the Iran war and create opportunities for al Shabaab to benefit financially and further its ties with the Houthis," navodi Critical Threats Project pri American Enterprise Institute.
Povratak istorije piraterije u Somaliji
Somalija je bila među najopasnijim regionima za pomorski saobraćaj početkom 2000-ih, dok su međunarodne kampanje i dodate bezbednosne mere tokom poslednje decenije doveli do značajnog pada napada. Na vrhuncu 2011. godine prijavljeno je 243 otmice, a Svetska banka je procenjivala da su ekonomski gubici tada dostizali do 18 milijardi dolara godišnje. Raspad somalijske mornarice 1991. i politička nestabilnost stvorili su uslove u kojima su se neki lokalni ribari naoružali i prešli na otmice radi otkupnina.
Finansijski aspekt
Iako su ukupne isplate otkupnina teško proverljive, Ujedinjeni narodi procenjuju da su pirati tokom vremena zaradili stotine miliona dolara. U aprilu 2024. izveštavano je o isplati oko 5 miliona dolara za oslobađanje jednog otetog broda.
Šta to znači za plovidbu
Velika površina Indijskog okeana i Zaliva Aden otežava potpunu kontrolu, jer somalijski pirati često koriste veće 'matične brodove' sa kojih lansiraju brze čamce, ukrcavaju se merdevinama i odvode plen ka somalijskoj teritoriji radi pregovora o otkupnini. Brodari, osiguravajuća društva i međunarodne agencije prate situaciju i prilagođavaju rute i mere zaštite.
Izvori: Maritime Security Centre – Indian Ocean, Critical Threats Project (American Enterprise Institute), Associated Press.
Pomozite nam da budemo bolji.
