Izveštaj GEM: U 2025. kapaciteti termoelektrana na ugalj porasli su za 3,5%, dok je proizvodnja iz uglja pala za 0,6% u odnosu na 2024. Skoro 95% novog kapaciteta izgrađeno je u Kini i Indiji. SAD su jedina velika ekonomija koja je značajno povećala proizvodnju uglja (preko 80 TWh), dok vetar i solar rastu ~10%.
Svet 2025: Više Kapaciteta Na Ugalj, A Manje Korišćenja — Obnovljivi Preuzimaju Rast
Coal power generation fell last year globally, but coal capacity grew (ANTHONY WALLACE)(ANTHONY WALLACE/AFP/AFP)
Svet je u 2025. godini pustio u rad više termoelektrana na ugalj, ali je istovremeno smanjio proizvodnju električne energije iz tog fosilnog goriva, pokazuje najnoviji izveštaj Global Energy Monitor (GEM). Dok su kapaciteti porasli 3,5%, globalna proizvodnja iz uglja pala je za 0,6% u odnosu na prethodnu godinu.
Gde se grade novi kapaciteti
Većina novog kapaciteta — oko 95% — izgrađena je u Kini i Indiji. Kina je povećala kapacitete na ugalj za približno 6%, ali je proizvodnja iz uglja smanjena za oko 1,2% zahvaljujući snažnom porastu obnovljivih izvora. Sličan trend vidljiv je i u Indiji: kapaciteti su porasli gotovo 4%, dok je proizvodnja pala približno 3%.
Zašto raste kapacitet, a opada upotreba
Razlog ove razlike je kombinacija rasta solarne i vetroenergije — koje pokrivaju većinu novog rastućeg tražonja za strujom — i lokalnih industrijskih i infrastrukturnih faktora. Kako napominje Christine Shearer, projekt menadžerka GEM-ovog Global Coal Plant Trackera, mnoge provincije i savezne jedinice koje vode izgradnju novih postrojenja u Kini i Indiji istovremeno su i velike proizvođačice uglja, što daje ekonomske podsticaje za nastavak gradnje.
Sjedinjene Države: Jedina Velika Ekonomija Koja Značajno Povećava Upotrebu
Za razliku od većine sveta, SAD su u 2025. zabeležile značajan skok proizvodnje iz uglja — preko 80 TWh više nego godinu ranije. GEM i stručnjaci navode da je taj rast delimično posledica politike koja je u nekim slučajevima favorizovala upotrebu uglja i odložila planirana gašenja postrojenja.
„US coal-fired generation rose by more than 80 TWh year-on-year, a figure so large that no other country came close,“ navodi Christine Shearer.
Odlaganja zatvaranja i energetske krize
Globalno je usporeno i gašenje ugljenih jedinica: gotovo 70% postrojenja koja su bila planirana za isključenje ostalo je u pogonu. U Evropi su ta odlaganja u velikoj meri bila posledica energetske krize iz 2022–23. izazvane ratom u Ukrajini, dok su u SAD uticale domaće politike.
Obnovljivi izvori brzo rastu
Do sada tokom ove godine, globalna proizvodnja iz uglja porasla je minimalnih 0,3%, dok su vetar i solar porasli oko 10%, što ukazuje da čista energija preuzima većinu novog rasta potražnje za električnom energijom.
Izvor: Global Energy Monitor; izjave za AFP i analize stručnjaka.
Pomozite nam da budemo bolji.
